Saligang Batas ng 1973

From Wikfilipino
Jump to navigation Jump to search

Ang Saligang Batas ng 1973 ang Saligang-batas ng Pilipinas na pinagtibay noong panahon ni Ferdinand E. Marcos. Ito ang pumalit sa Saligang Batas ng Pilipinas ng 1935. Matapos ang pamumuno ni Marcos, pinalitan ito ng Saligang Batas ng 1987 na ipinatupad sa panahon ng pamumuno ni Pangulong Corazon Aquino.

Iminungkahi ang pagpapalit ng Saligang Batas ng Pilipinas ng 1935 dahil naipatupad ito sa panahon ng pamumuno ng Estados Unidos sa Pilipinas, at ginawa sa ilalim ng impluwensiyang Amerikano at hindi na napapanahon ang mga tadhana nito sa paglutas ng mga suliranin at pagtugon sa mga pangangailangan ng mga mamamayan. Pinagtibay ng Kongreso noong ika-24 Agosto 1970 ang Batas Republika Bilang 6132 na nanawagan para sa isang Kumbensiyong Konstitusyonal sa taong 1971 at ginanap noong ika-10 Nobyembre 1970 ang paghalal ng 320 delegado sa Kumbensiyong Konstitusyonal. Ang Kumbensiyong Konstitusyonal ay nagtipun-tipon noong ika-1 ng Hunyo 1971 ngunit bago matapos ang Kumbensiyon ay idineklara ni Marcos ang Batas Militar noong Setyembre 1972 at ipinabilanggo ang ilang mga delegadong laban kay Marcos.

Noong ika-19 ng Mayo 1972, ibinunyag ng delegadong si Eduardo Quintero (na dating embahador ng Pilipinas sa United Nations mula sa Leyte) ang panunuhol ng halagang P11,150 ng isang pangkat upang impluwensiyahan ang kanyang pagboto sa panukala sa Kumbensiyon ng nagbabawal sa muling pagtakbo sa halalan ng Pangulo at nagbabawal sa asawa ng pangulo na tumakbo bilang pangulo. Tinukoy ni Quintero na ang pangkat na nanuhol ay kinabibilangan ng 12 delegado mula sa Samar-Leyte kasama nina Imelda Marcos at Paz Mate na asawa ni Rep. Artemio Mate ng Leyte.

Ang balangkas ng mungkahing bagong Saligang Batas ay pinagtibay noong ika-29 Nobyembre 1972. Kabilang sa mga probisyon ng binuong Saligang Batas ang pagpapalit ng sistema ng pamahalaan mula sa pampanguluhan (presidential) patungo sa parliamentaryan kung saan ang Pangulo ang siyang kakatawan sa pamumuno ng estado, ang Punong Ministrong inihalal ng Pambansang Asembleya ang gaganap ng kapangyarihang pampamahalaan kasama ng kanyang Gabinete, at ang isang Pambansang Asembleya na binubuo ng isang kapulungan (unicameral) ang may kapangyarihan sa paggawa ng batas.

Nagpalabas si Marcos ng Kautusuan Pampanguluhan 73 noong ika-30 Nobyembre 1972 na nagtatakda ng plebesito na idadaos sa ika-15 Enero 1973 upang pagbotohan ang iminungkahing Saligang Batas. Sa isa pang kautusan, lumikha sa bawat baryo ng mga munisipyo o bayan at sa bawat distrito sa mga lungsod ng mga Asembleya ng mga mamamayan o Citizen Assemblies upang palakihin ang saligan ng paglahok ng mga mamamayan sa isang pamamaraang demokratiko. Noong ika-10 hanggang 15 ng Enero 1973, pinagtibay ng mga Asembleya ang Saligang Batas. Nagkabisa ang bagong saligang Batas noong ika-17 Enero 1973 sa pamamagitan ng Proklamasyon Bilang 1102 ni Marcos na may botong pabor na 14,976,561 at botong pagtutol na 743,869.

Tinutulan ang pagpapatibay sa Saligang batas ng 1973 sa ilang mga kasong isinampa sa Kataas-taasang Hukuman ng Pilipinas. Kabilang sa mga puntong itinaas laban sa balidad ng pagpapatibay nito ang: ang pagboto ay sa pamamagitan ng bibig samantalang ang artikulo 15 ng Saligang Batas ay nag-aatas ng pagboto, ang mga bilang ng pagboto na binanggit sa proklamasyon 1102 ay nilikha nina Benjamin Romualdez samantalang ang mga komisyoner ng Commission on Elections (Comelec) na tumangging lumahok sa proseso ng pandaraya ay pinaalis, at walang malayang ekspresyon ang mga tao dahil sa klima ng takot na nalikha ng batas militar. Ang petisyong kumukwestiyon sa balidad nito ay ibinasura ng Kataas-taasang Hukuman sa botong 6-4.

Ayon sa mga probisyong paglipat ng Saligang Batas, dapat tipunin agad ni Marcos ang Interim Pambansang Asemblea sa pagpapatibay ng 1973 Saligang Batas at ang Asembleang ito ay dapat namang humirang ng interim Pangulo at interim Punong Ministro. Gayunpaman, ito ay hindi ginawa ni Marcos at sinuspinde ni Marcos ang pagpapatupad ng 1973 Saligang Batas sa kadahilanang may panahon ng emerhensiya at kinailangan niyang ipagpatuloy ang batas militar.

Sa halip, si Marcos ay nagmungkahi ng mga amiyenda sa isang reperendum noong 16 Oktubre 1976 na pinagtibay noong 1976 na kinabibilangan ng mga sumusunod na probisyon: paghalili ng Interim Batasang Pambansa para sa Interim Pambansang Asemblea, na ang kasalukuyang Pangulo ay magpapatuloy na magsanay ng mga kapangyarihan sa ilalim ng Saligang Batas ng 1935 at ng lahat ng mga kapangyarihang ipinagkaloob sa pangulo at punong ministro ng 1973 Saligang Batas, at ang pangulo ay magpapatuloy na magsanay ng mga kapangyarihang paggawa ng batas hanggang sa matapos ang batas militar.

Mga Sanggunian

Pagkilala

WikiFilipino logo 150.png Orihinal na nilalaman mula sa WikiFilipino sa bisa ng GNU Free Documentation License. Tingnan ang pagtanggi.