Pambansang Buwan ng Panitikan

From Wikfilipino
Jump to navigation Jump to search
Poster ng Pambansang Buwan ng Panitikan mula sa NCCA/KWF/NBDB

Ang Pambansang Buwan ng Panitikan, kilala rin bilang Buwan ng Panitikang Filipino, ay ipinagdiriwang sa Pilipinas tuwing Abril, sa bisa ng Proklamasyon Blg. 968 na nilagdaan ni dating Pangulong Benigno Simeon Aquino III noong 2015. Kinikilala ng batas ang kahalagahan ng panitikan sa pagpapanatili at patuloy na pagpapayaman sa mga pamanang kultural ng ating mga ninuno. Itinatampok sa pagdiriwang na ito ang mga akdang pampanitikan na likha ng mga Pilipino, anomang wika sa bansa ito nakasulat, na may malaking kaugnayan sa kasaysayan at kalinangang Pilipino.[1]

Pagpili ng Buwan ng Pagdiriwang

Napili ang Abril dahil ito ang buwan ng kapanganakan ng dakilang makata na si Francisco Balagtas (Araw ni Balagtas, Abril 2), gayundin ang paggunita sa anibersaryo ng kamatayan at kapanganakan ng mga kinikilalang haligi ng panitikan tulad nina Emilio Jacinto (kamatayan,16 Abril 1899), Paciano Rizal (kamatayan, 13 Abril 1930), Nick Joaquin (kamatayan, 29 Abril 2004), Edith Tiempo (kapanganakan 22 Abril 1919), at Bienvenido Lumbera (kapanganakan 11 Abril 1932).[1]

Tuwing Abril din taunang ipinagdiriwang ang mga okasyong may kaugnayan sa panitikan tulad ng International Children’s Book Day (Abril 2), International Day of the Book o World Book Day (Abril 23), at World Intellectual Property Rights Day (Abril 26).[1]

Ang pagdiriwang ng Pambansang Buwan ng Panitikan ay pinangungunahan ng National Commission for Culture and the Arts (NCCA) at ng Komisyon sa Wikang Filipino (KWF). Katuwang din nila ang iba pang ahensiya ng pamahalaan na kumikilala sa kahalagahan ng ating panitikan, tulad ng National Book Development Board (NBDB).[1]

Pambansang Buwan ng Panitikan 2022

Ang tema ng Pambansang Buwan ng Panitikan 2020 ay “Muling Pagtuklas sa Karunungang-Bayan” na layuning pasiglahin ang interes ng mga Pilipino ukol sa pag-aaral, muling pagtuklas, at pangangalaga sa mga kuwento at karunungang-bayan.[2]

Narito ang mga programa/patimpalak ng NCCA kaugnay sa pagdiriwang:

  • Timpalak Awit ng Leleng 2022 na mithiing maitaguyod at muling buhayin ang isa sa mga oral na tradisyon sa Kanlurang Mindanao—ang Leleng ng Sama Ongkah-Ongkah
  • Timpalak Florentino Hornedo 2022: Paglikha at Pag-awit ng Laji (Bersiyong Onlayn)
    • Ang laji ay lirikong tulang-bayan na sumasalamin sa buhay ng mga Ivatan sa Batanes.
    • Si Dr. Florentino Hornedo (1938–2015) ay isang Ivatan na nagtataguyod ng kanilang kasaysayan at kultura.
  • Timpalak Balitaw 2022 (The Maria Colina Gutierrez Prize of Balitaw)

Samantala, iniugnay naman ng NBDB ang pakikiisa sa Pambansang Buwan ng Panitikan sa paglulunsad ng 13th Philippine International Festival (PILF), mula Abril hanggang Oktubre. Ito ay pagdiriwang ukol sa pagbabasa at panitikan na may temang “Sibol: Charting a World Redrawn.”

Narito ang mga programa sa pangunguna ng KWF:

  • Pambungad na Lektura (1 Abril 2022): “Muling Pagtuklas sa Karunungang-Bayan” na ang tagapayam ay si Prop. Felipe M. De Leon Jr.
  • Webinar (4 Abril 2022): “Lokal na Kasaysayan sa Pagpapatibay ng Pambansang Identidad” na ang tagapanayam ay si Prop. Emanuel F. Calairo
  • Webinar (11 Abril 2022): “Pagsisinop at Muling Pagsulat ng Karunungang-Bayan: Pagpapalakas ng Lokal na Panitikan sa Pagbubuo ng Panitikang Pambansa” na ang tagapanayam ay si Prop. Eugene Y. Evasco
  • Webinar (18 Abril 2022): “Wikang Katutubo, Wikang Tagos-puso: Buod ng Damdamin at Karanasan ng Mamamayang Muslim” na ang tagapanayam ay si Prop. Abraham P. Sakili
  • Webinar (25 Abril 2022): “Saliksik Etnograpiya sa Pangingisda at Pagsasaka: Tuon sa Nagsasalimbayang Puwersa ng Polisiya, Institusyon, at Kapaligiran” na ang tagapanayam ay si Prop. Angela Lorenzana
  • Lekturang Jacinto (16 Abril 2022): “Halaga ng Publikasyon sa Patuloy na Pagtuklas ng Karunungang-Bayan” na ang tagapanayam ay si G. Rolando T. Glory

Sa Abril 2 ay maglulunsad ng pag-aalay ng bulaklak sa bantayog ng dakilang makatang Pilipino na si Francisco Balagtas.

Ilulunsad din sumusunod na tertulyang pampanitikan:

  • 6 Abril 2022 – “Salawikain, Sawikain, Bugtong, Palaisipan, Bulong, Kasabihan, at Kawikaan: Lektyur, Koleksiyon, at Pagsasaaklat ng Karunungang-Bayan ng Bukidnon” ng Bukidnon State University
  • 6, 13, 18, 27 Abril 2022 – “Rawit: Webinar-Serye sa Panitikang Bikolnonat ang Pedagohiya nito sa Iba’t ibang Antas sa Panahon ng Bagong Normal at Lampas pa” ng Catanduanes State University
  • 8 at 15 Abril 2022 – “Palihan sa Wastong Pagsasadokumento ng Lokal na Karunungang-Bayan at Timpalak hinggil sa Karunungang-Bayan ng Batangas State University
  • 11 Abril 2022 – “Papel ng Panitikang Pilipino sa Pananaliksik sa Filipino sa Panahon ng Pandemya: Isang Diskurso” ng La Consolacion College (Negros Occidental)
  • 15 Abril 2022 – “Saliksik sa mga Etnolingguwistikong Pangkat ng Abra: Lundayan ng Kuwalitatibong Pananaliksik” ng Abra State Institute of Science and Technology
  • 18 Abril 2022 – “Lektura at Presentasyon ng Panitikang Rehiyonal” ng Romblon State University
  • 20 Abril 2022 – “Pagtalunton sa Karunungang-Bayan sa Buhay ng mga Ilokano” ng Mariano Marcos State University (Ilocos Norte)
  • 21 Abril 2022 – “Salin-Dad-at: Webinar sa Pagsasaling Pampanitikan” ng Benguet State University
  • 21 Abril 2022 – “Kultural Eksibit at PaniTikTok Simposyum/Talk Show, at Tunggalian” ng Central Bicol State University of Agriculture (Camarines Sur)
  • 21 at 22 Abril 2022 – “Lunsad-Aklat at Pagtatanghal ng mga Dula (Multo ng Isla, Ekspedisyon ni Alfred Marche at Koleksiyon ni Padre Clemente Ignacio” ng Marinduque State University
  • 22 Abril 2022 – “SIRIB: Ambag ng Panitikang Iloko sa Identidad ng mga Ilokano sa Bansa” ng Don Mariano Marcos Memorial State University (La Union)
  • 22 Abril 2022 – “Ang Pagtuturo at Pagkatuto ng/sa Panitikan sa Panahon ng New Normal” ng Nueva Ecija State University of Science and Technology
  • 22 Abril 2022 – “Kalibutan Kinaray-a: Mga Diskurso sa PAnitikang Kinaray-a ng Antique at Panay” ng University of Antique
  • 23 Abril 2022 – “Haraya sa Istoryang Sorsogon Bilang Ambag sa Kaban ng Panitikang Bikol” ng Sorsogon State University
  • 25 Abril 2022 – “Webinar Hinggil sa Katutubong Wika ng Bikol” ng Bicol University
  • 25 at 27 Abril 2022 – “Timpalak sa Pagsulat ng Sanaysay. Dagli, at Tula” ng Mindanao State University (Lungsod General Santos)
  • 27 Abril 2022 – “Ang Saysay ng mga Kuwentong-Bayan sa Matatag na Pagkakakilanlan ng Isang Bayan” ng Camarines Norte State University
  • 28 Abril 2022 – “Pamalikid sa Literatura ng Palawan” ng Palawan State University (Lungsod Puerto Princesa)
  • 28 Abril 2022 – “Kukabildo sa Panitikang Cebuano” ng Cebu Normal University (Lungsod Cebu)
  • 28 Abril 2022 – “Seminar-Workshop sa Pagsusuri sa Panitikang Kalinga Tungo sa Pagbuo ng Panitikang Pampagtuturo at Pananaliksik” ng Kalinga State University
  • 28 at 30 Abril 2022 – “Pambansang Saliksik sa mga Karunungang-Bayan ng mga Waray at iba pa na Nakasulat sa iba pang Katutubong Wika: Pagbabahago ng Kaalaman sa Iba’t ibang Panig ng Pilipinas (Pambansang Kumprehensiya)
  • 29 Abril 2022 – “Pagkubabildo: Pagtuki sa mga Karunungang-Bayan ng Minandao” ng Jose Rizal Memorial State University (Dapitan, Zamboanga del Norte)
  • 29 Abril 2022 – “Ang Pagtatahip-Dunong Gamit ang Musikang Makabayan sa Pagtataguyod ng Karunungang-Bayan” ng Mindanao State University (Lungsod Marawi, Lanao del Sur)
  • 29 Abril 2022 – “Pagsundayag: Isang Tertulyang Pampanitikan 2022” ng University of Southern Mindanao (Kabacan, Cotabato)
  • 30 Abril 2022 – “ImaheNasyon: Ang Kaalamang-Bayang Chabacano sa Dulog Likapam” ng Western Mindanao State University (Lungsod Zamboanga)
  • 30 Abril 2022 – “Sipat sa Panitikang-Bayan sa Panahon ng Pandemya” ng Davao Oriental State College of Science and Technology
  • 30 Abril 2022 – “Pagdalumat sa Panitikang-Bayan Bilang Bahagi ng Kasaysayan” ng Aurora State College of Technology

Nakatakda ring maglunsad ng mga aklat ang KWF sa 29 Abril 2022.

May patimpalak din sa pagsulat ng dula—ang “Dula Tayo: Pagsulat ng Dramatikong Monologo” na may paksang “Pagpapahalaga sa Kasaysayan, Kultura, Karapatan, Kapakanan, at Wika ng mga Katutubo (Indigenous Peoples). Ang pagsusumite ng mga lahok ay mula 11 Pebrero–6 Marso 2022.

Nagkaroon din ng mga patimpalak sa pagsulat ng dalit diyona, at tanaga na inilunsad sa Facebook.

Nakatakda ring kumilala ng Dangal ng Panitikan 2022 at Makata ng Taon 2022 ang KWF.

Pambansang Buwan ng Panitikan 2021

Ang tema ng Pambansang Buwan ng Panitikan 2021 ay “Limandaang Taon ng Pagsulat sa Kalibutang Filipino,” na maiuugnay sa paggunita sa quincentenario ng Kristiyanismo at pagdating ng mga Espanyol sa Pilipinas. Bunsod ng COVID-19, ang pagdiriwang ay ilulunsad sa mga online platform pangunguna ng NCCA, KWF, at NBDB. Sa isang virtual press conference ng NCCA, binigyang-diin ni Arsenio J. Lizaso, pangulo ng Cultural Center of the Philippines (CCP) at chairperson ng NCCA, ang kahalagahan ng panitikan sa ating kasaysayan. [3]

“Maihahambing ang yaman ng ating panitikan sa ilog na dumadaloy sa ating bayan, nagiiba ng anyo ngunit patuloy ang pagusad sa agos ng kasaysayan. Katulad ng dagat na naging daan ng mga banyaga sa atin. Ang ating panitikan ay siyang daluyan rin ng kultura at malikhaing katalinuhan ng ating lahi. Kaya naman ipinagdiriwang natin ang yamang ito sa temang Limandaang Taon ng Pagsulat sa Kalibutang Filipino,” ayon kay Lizaso.[3]

Ilan sa mga pampanitikan at kultural na programa para sa virtual na selebrasyon ay ang Araw ni Balagtas sa Orion, Bataan. Maglulunsad din ng mga online webinar ang KWF hinggil sa mga panitikang-bayan at kasaysayan tulad ng “Wikang Katutubo: Wika ng Dekolonisasyon” ni Dr. Alicia Magnos ng University of the Philippines Visayas; “Mulang Babaylan hanggang kay Darna at ang Di-Matapos-tapos na Pakikibaka ng mga Filipina” ni Dr. Raquel Buban ng De La Salle University (DLSU); “Kasaysayan: Batis ng Panitikan” ni Dr. Lhai Taylan ng DLSU; at “Pagsasalin mulang Wikang Katutubo Tungong Filipino bilang Kultural na Dekolonasisasyon at Pagsasa-Filipino ng Filipino” ni Dr. Leo Tejano. [3]

Samantala, maaaring bisitahin ang https://fil.wikipilipinas.org/view/P%C3%B3rtal:_Panitikang_Pilipino at ang https://fil.wikipilipinas.org/view/Category:Panitikang_Pilipino para makapagbasa ng mga artikulo kaugnay sa panitikang Pilipino.

Sanggunian

  1. 1.0 1.1 1.2 1.3 “Proclamation No. 968, s. 2015.” Official Gazette. https://www.officialgazette.gov.ph/2015/02/10/proclamation-no-968-s-2015/. Accessed 22 Marso 2021.
  2. “NLM 2022 PRESS KIT.”https://drive.google.com/drive/u/0/folders/1G3ef8THP-gIbBHyVqXoEAETKafFS2l8-. Accessed 28 Marso 2022.
  3. 3.0 3.1 3.2 Shaun Alejandre Yap Uy. “NCCA lines up events for National Literature Month 2021.” Philippine News Agency, 29 Marso 2021. https://pia.gov.ph/news/articles/1070748. Accessed 29 Marso 2021.

==Pagkilala==

WikiFilipino logo 150.png Orihinal na nilalaman mula sa WikiFilipino sa bisa ng GNU Free Documentation License. Tingnan ang pagtanggi.