Pagkabulunan

From Wikfilipino
Jump to navigation Jump to search
Abdominal thrust o paunang lunas sa pagkabulunan

Ang Pagkabulunan o Choking ay isang simpleng aksidente na nakamamatay kapag hindi maaagapan. Mahalagang malaman kung ang biktima ay mayroong paggalaw ng hangin papasok at palabas ng kanyang baga. Sa isang kundisyon kung saan may mahigpit na hadlang sa lagusan ng hangin, ang biktima ay agad na mawawalan ng malay-tao at maaari siyang mamatay sanhi ng kawalan ng hangin kung hindi ito agad malalapatan ng madaliang lunas.

Sintomas

Kalimitang idinadaing ng biktima ng pagkabulunan ang paghihirap sa paghinga, (kakapusan ng paghinga),at hirap sa pagsasalita. Makikita ang mga sintomas nito sa pamamagitan ng mga sumusunod:

  • pagkabagabag
  • maingay na pagbubuga ng hangin o paghinga na tila humihingasing
  • di komportable, hirap na makagawa ng salita
  • pangangasul ng labi
  • madalas na pagturo o paghawak sa lalamunan
  • kinalaunan, pagkawala ng malay-tao

Mga Dapat Gawin

  • Maaaring manatiling may malay-tao ang biktima ngunit makikita ang kanyang pagkabagabag sa pagsusumikap na makahinga. Bigyan siya ng lakas ng loob at himukin na piliting ubuhin o kaya ay huminga sa pamamagitan ng kanyang ilong. Maaari siyang tumayo upang makahinga at gumamit ng silya o lamesa na maaari niyang gawing hawakan upang sumuporta.
  • Iwasang tapikin ang biktima sa kanyang likod. Maaaring itulak nito ang anumang bagay na kanyang nalulon nang mas malalim sa labasan ng hangin.
  • Kapag nahimasmasan na ang biktima, bigyan ng sapat na panahon na makahinga ang lalamunan bago siya alukin ng maiinom. Karaniwan nang tumatanggi sa anumang inumin o pagkain ang biktima sa loob ng ilang sandali.
  • Kung magiging tila maingay ang paghinga ng biktima, kinakailangan na ang tumawag ng ambulansiya upang siya ay madala sa pinakamalapit na ospital.
  • Kapag ang biktima ay hindi makahinga, makapagsalita, umiyak o umubo (na siyang sinasabing total airway obstruction), unti-unting mawawala ang kanyang malay. Ibaba siya sa lapag at ihiga nang patagilid upang mapanatiling bukas at maluwag ang labasan ng kanyang hangin.
  • Bigyan ang biktima ng hanggang apat na hampas o palo sa pagitan ng kanyang 'shoulder blades' , gamitin ang parte ng palad na malapit sa galang-galangan. Maaari itong makatulong upang lumuwag at pumaling o umiba ng direksyon ang anumang bagay na humahadlang sa labasan ng hangin.
  • Kung hindi pa rin makahinga ang biktima, bigyan siya ng hanggang apat na di-kalakasang palo sa dibdib. Lumuhod sa kanyang tabi,ilagay ang isang kamay sa tagiliran ng kanyang dibdib, malapit sa kili-kili. Ilagay ang ikalawang kamay sa tabi ng unang kamay. Diretso ang mga braso, bigyan ang pasyente ng apat na mabilisang di-kalakasang palo pababa sa pagsusumikap na paikutin ang hangin mula sa baga papanhik sa lagusan ng hangin at maipaling ang bagay na nalunok sa ibang direksyon.
  • Kapag hindi pa rin bumuti ang kundisyon ng biktima, i-tsek ang daanan ng hangin upang makatiyak na ito ay maayos na. Kung sakaling may makitang anumang bagay o kaya ay naramdaman ito sa likuran ng lalamunan, tanggalin ito nang madali. Ibukas ang daanan ng hangin hanggang sa layo na maaabot ng kakayahan sa pamamagitan ng pagtitikwas sa ulo ng biktima patalikod at suportahan ang panga sa pasulong na posisyon.
  • Muling i-tsek kung mayroong tanda ng paghinga. Tingnan at pakiramdaman ng mga kamay kung may paggalaw sa bandang ibaba ng dibdib o sa bandang itaas ng sikmura. Pakinggan ang hangin na lumalabas mula sa bibig at sa ilong. Kapag hindi pa rin maayos ang paghinga ng biktima, itihaya siya at simulan ang expired air resuscitation (EAR) sa paghahangad na makaraan ang hangin mula sa hadlang dito.

Gagawin kapag Bata ang Biktima

  • Kapag ang biktima ay nagagawa pang magsalita, makahinga, makaiyak o makaubo, ito ang tinatawag na partial airway obstruction ay kinakailangang bigyan ang bata nang pinaka-komportableng posisiyon upang siya ay makahinga. Iwasang paluin ang bata sa likuran. Maaari itong maging sanhi nang mas malalim na pagkakabaon ng anumang hadlang sa labasan ng kaniyang hangin.
  • Kapag naging maingay ang tunog ng kanyang paghinga, tumawag agad ng ambulansiya upang madala ang biktima sa pinakamalapit na pagamutan.
  • Kapag ang biktima ay hindi na kaya pa ang huminga, magsalita, umiyak o umubo, ito ang tinatawag na total airway obstruction, siya ay ay mawawalan ng malay. Ihiga siya nang padapa sa kandungan o kaya naman ay pahigain nang nakatagilid sa lapag. Bigyan siya ng apat na tampal sa kanyang likuran sa pagitan ng shoulder blades, na gagamitin ang parte ng palad na malapit sa galang-galangan.
  • Kung hindi pa rin magiging maayos ang paghinga ng biktima, bigyan siya ng apat na tapik sa dibdib. Ilagay ang isang kamay sa alinmang bahagi ng chest wall, malapit sa kili-kili. Bigyan siya ng apat na mabibilis na tampal papasok upang paikutin ang hangin mula sa baga papanhik sa labasan ng hangin upang mailiko sa ibang direksyon ang bagay na nakaharang.
  • Kung hindi pa rin makahinga ang biktima, i-tsek ang lagusan ng hangin kung maayos. Kung makakakita ng anumang foreign material o kaya ay mararamdaman ito sa likurang bahagi ng lalamunan, tanggalin ito gamit ang isang daliri lamang.
  • Kung maayos ang lagusan ng hangin ngunit wala pa rin ang paghinga, simulang bigyan ng expired air resuscitation (EAR) upang maitulak ng hangin ang hadlang.

Sanggunian

  • Home Emergency Medical Guide. Reader's Digest (Australia)Pty Limited. Surry Hills,NSW:1999
  • Modern Medical Counsellor. Pacific Press Publishing Association. Mountain View California:1951

Pagkilala

WikiFilipino logo 150.png Orihinal na nilalaman mula sa WikiFilipino sa bisa ng GNU Free Documentation License. Tingnan ang pagtanggi.