Unang Pahina

From Wikfilipino
(Redirected from Main Page)
Jump to navigation Jump to search
WIKIFILIPINO.png
Tuloy kayo sa WikiFilipino
4,917 artikulo sa Filipino at dumarami....
Quincentenario Banner.svg

Sumali sa Komunidad ng Wiki

Gabay sa pagsusulat sa Wiki

Tampok na Artikulo

edit



Ang Pambansang Buwan ng Panitikan, kilala rin bilang Buwan ng Panitikang Filipino, ay ipinagdiriwang sa Pilipinas tuwing Abril, sa bisa ng Proklamasyon Blg. 968 na nilagdaan ni dating Pangulong Benigno S. Aquino III noong 2015. Kinikilala ng batas ang kahalagahan ng panitikan sa pagpapanatili at patuloy na pagpapayaman sa mga pamanang kultural ng ating mga ninuno. Itinatampok sa pagdiriwang na ito ang mga akdang pampanitikan na likha ng mga Pilipino, anomang wika sa bansa ito nakasulat, na may malaking kaugnayan sa kasaysayan at kalinangang Pilipino.


Protagonista

edit

Bago pa man sumikat ang pagpapatawa sa mga pelikula at telebisyon, nauna nang nagbigay-aliw sa mga Pilipino ang komiks. Isa sa mga karakter sa komiks na sumikat ay si Francisco Harabas, higit na kilala bilang si Kenkoy. Isinilang si Kenkoy sa mundo ng komiks na unang nailathala sa magasing Liwayway, noong 11 Enero 1929, sa lingguhang comic strip na pinamagatang “Mga Kababalaghan ni Kenkoy.” Ito ay iginuhit ni Tony Velasquez at nilapatan ng iskrip ni Romualdo Ramos. Dahil nalikha sa panahon ng pananakop ng mga Amerikano, ang iskrip nito ay pinaghalong Tagalog at English. Ito ang nagpasimula ng “barok na English.”

Taas-Noo Pilipino

edit


Si Francisco Baltazar y dela Cruz (2 Abril 1788–20 Pebrero 1862), kilala rin bilang Francisco Balagtas, ay isang tanyag na makatang Tagalog. Isa sa mga natatanging akda niya ay ang awit na pinamagatang Pinagdaanang Buhay ni Florante at ni Laura sa Kahariang Albanya, mas kinikilala ngayon bilang Florante at Laura. Sa pagsisimula ng ika-20 siglo, marubdob na sinaliksik at pinag-aralan ni Hermenegildo Cruz ang buhay ni Balagtas. Ang mga pananaliksik na ito ay naisaaklat niya noong 1906 na pinamagatang Kung Sino Ang Kumatha ng “Florante”: Kasaysayan ng Buhay ni Francisco Baltazar at Pag-uulat nang Kaniyang Karununga’t Kadakilaan. Ang aklat na ito ay nagsisilbing pangunahing batayan ng mga impormasyong nalalaman natin sa kasalukuyan tungkol sa Sisne ng Panginay.


Tatak Pinoy!

edit

Inside a Balut - Embryo and Yolk.jpg

Ang balut ay isang nilagang itlog ng itik na naglalaman ng sisiw na 18 araw ang gulang. Mayaman sa protina, bitamina, at mineral ang balut kaya itinuturing ng mga Pilipino bilang pagkaing pampalakas. Ayon sa mga siyentipiko, ang pagkain ng balut ay nagsimula na bago pa man dumating ang mga dayuhang Espanyol. Dahil sa mga ginawang pagsunog ng mga prayle sa mahahalagang dokumento ukol sa Pilipinas, kailanman ay hindi na mahanap kung saan nagsimula ang tradisyong ito. Ayon sa ilang mga dalubhasa, ang pagkain ng balut ay nagsimula nang magkaroon ng kalakalan ang mga Tsino at Pilipino. May mga sinaunang libro sa Tsina na nagbanggit ng pagkain ng isang pinaalat na itlog ng itik. Ayon naman sa isang alamat, nasunog ang limliman ng itlog ng pato ng isang Tsino at nang mailigtas ang mga itlog, natuklasan na pinakamasarap kainin ang nalutong itlog, lalo na ang may gulang na 18 araw.


Tampok na Video

edit



Ang Ilocos Norte ay matatagpuan sa hilagang-kanluran ng Luzon at bahagi ng Rehiyon I (Ilocos). Ang hanggahan nito sa silangan ay ang Cagayan at Apayao, sa timog-silangan ay Abra, sa timog ay Ilocos Sur, at ang sa kanluran ay ang West Philippine Sea. Ang Lungsod Laoag ang kabisera ng lalawigan. Ang kabuoang lupain ng Ilocos Norte ay may sukat na 3,622.91 kilometro kuwadrado. Ang lalawigan ay nasa malawak na kapatagan na napagigitnaan ng paanan ng Gitnang Bulubundikin ng Kordilyera sa silangan at ng West Philippine Sea sa kanluran. Ang hanggahan ng bulubundukin sa timog nito ay umaabot sa Abra. Ang matatarik na anggulo ng kabundukan ay hanggang sa timog-kanluran ng Ilocos Sur. Ang baybayin naman ng lalawigan, na ekstensiyon ng mga dalampasigan ng Pangasinan, La Union, at Ilocos Sur, ay may maliliit at nakakubling daungan (cove o bingbing) at mga ilog.

Pamahalaan at Mamamayan

edit

Ang encomienda ay isa sa mga makasaysayang sistema na ipinatupad ng mga mananakop na Espanyol sa mga kolonya nito. Sinimulan nila itong ipatupad noong 1503 sa mga nasasakupan sa Amerika. Ang salitang “encomienda” ay nagmula sa salitang encomendar, nangangahulugang “ipagkatiwala.” Ito ay gantimpala ng Hari ng Espanya sa isang conquistador, sinomang pinunong Espanyol o sundalo, para sa kanilang mahaba at matapat na serbisyo. Ipinagkatiwala sa conquistador ang pamamahala sa isang malaking lupain at ang mga mamamayang naninirahan dito. Ang pagkakatag ng sentralisadong pamahalaan sa Maynila noong 1571 ay simula rin ng encomienda sa Pilipinas. Ito ay nasa ilalim ng pamumuno ng isang gobernador-heneral, pinakamataas na opisyal sa bansa sa panahon ng pananakop ng mga Espanyol. Si Miguel López de Legazpi ang unang itinalaga ni Haring Felipe II bilang gobernador-heneral ng Pilipinas. Ang isang gobernador-heneral ay halos kumikilos bilang bahagi ng monarkiya. Ang sistemang encomienda ay ipinatupad niya sa mga pulo ng Visayas at ilang lalawigan sa Luzon at Mindanao.

Alam mo ba...

edit

Ang dalit ay isa sa mga tradisyonal na anyo ng tulang Tagalog. Ito ay may dalawang natatanging katangian: maikli (isang saknong na may apat na taludtod at may sukat na wawaluhin) at matalinghaga. Ayon sa mga tala ng mga misyoneryong Espanyol, ang dalit ay isa sa mga popular na panulaan sa Katagalugan. Maaaring ituring na ang dalit ay mas popular kumpara sa tanaga sapagkat higit na marami ang naitalang tula na nasa anyo ng dalit. Isa pa sa mga katangian ng dalit ay paawit itong binibigkas. Katunayan, ayon sa pagpapakahulugan sa Vocabulario de la Lengua Tagala (1754), isa ang dalit sa mga uri ng awit. Ang Vocabulario ang pangunahing sanggunian sa paglilimbag noon ng mga katutubong tula. Hanggang sa kasalukuyan, pangunahing sanggunian pa rin ito ng mga mananaliksik ukol sa wika at panitikan. Kabilang sa mga nagtipon ng mga salita rito ay sina Fray Juan Jose de Noceda at Fray Pedro de Sanlucar.


Talas Salita

edit

"Demokrásya"

Ang demokrásya ay mauugat sa mga salitang Griyego na dêmos, nangangahulugang “tao,” at krátos, nangangahulugang “kapangyarihan.” Sa madaling-salita, nasa tao ang kapangyarihan. Naisabubuhay ito sa pamamagitan ng malayang pagpili o pagboto ng mga kinatawan sa lipunan. Sa Pilipinas, ang hinggil sa demokrásya ay inihain sa mga Pilipino noong panahon ng mga Amerikano. Sa ilalim ng Saligang Batas ng 1935, binigyan ng kapangyarihan ang mga Pilipino na pumili o bumoto ng kanilang mga pinuno. Sa panahon ng Batas Militar (1972–1986), natigil ang halalan sa bansa at pansamantalang nawala ang demokrásya sa bansa. Nanumbalik lamang ito noong 1986, kung saan ibinalik ni dating Pangulong Corazon Aquino ang mga demokratikong institusyon, kasunod ang pagsulong ng 1987 Konstitusyon. Sa ilalim ng bagong konstitusyon, ang pangulo ng bansa ay kailangang bumaba sa puwesto matapos ang anim na taong panunungkulan.


'

Mga Epesyal na Pórtal

edit

Battlle and revolts.svg Aklas
Himagsikan, Pag-aalsa, at Labanan
Fiesta Philippine Feasts.svg Pista
Piyesta Opisyal ng Pilipinas
Moda Philippine Fashion and Style.svg Moda
Estilo ng pananamit, Pagpapaganda, at Pagkilos
Ph education.svg Edukasyon
Edukasyon sa Pilipinas
Philippine myths and legends.svg Panitikang Pilipino
Panitikan ng Pilipinas
Komiks The Philippine Komikopedia.svg Komiks
Mundo ng Komiks
Musika Original Pilipino Music.svg Musika
Original Pilipino Music
Ph online-travel-guide.svg Travel Guide
Tara na’t tuklasin ang ganda ng ating bansa!
Barangay-06.svg Mga Pambansang Pagkilala
Marapat na kilalanin at parangalan ang mga natatanging Pilipino
Kusina Unique Filipino Food.svg Kusina
Tikman ang mga pagkain at lutuing Pilipino
Ph Cinemapedia.svg Pelikula
Panoorin ang mga natatanging pelikulang Pilipino
Encyclopedia-Filipina.svg Kababaihang Pilipino
Mabuhay ang mga Eba!
Philippine Childrens litreture.svg Chikiting
Balik-balikan ang mga kuwentong naging bahagi ng iyong pagkabata.
Laro Traditional Philippine Games.svg Laro
Matagal nang kilala ang mga Pilipino sa pagiging matalino at mapamaraan.
Ph joserizal-encyclo.svg Rizaliana
Gaano mo kakilala si Jose Rizal?l
Ph-memorabilia.svg Nostalhiya
Halina’t maglakbay pabalik sa nakaraan
Etniko Philippine Ethnic Groups.svg Etniko
Etnolinggwistikong grupo sa Pilipinas.
Libro Filipiniana Books Collection.svg Libro
Bakit hindi mo subukang basahin ito?
Ph TV series.svg Teleserye
Mga teleseryeng Pilipino!
Ph flora-fauna.svg Flora at Fauna
Flora at Fauna ng Pilipinas