Dilawan

From Wikfilipino
Jump to navigation Jump to search

Ang dilawan ay isang terminong may kinalaman sa politika at ginagamit na pantukoy sa mga taga-suporta ng Partido Liberal ng Pilipinas. Ang kulay dilaw ang naging opisyal na kulay ng partido, partikular noong makasaysayang Aklasang Bayan sa EDSA na naganap noong 1986. Ito rin ang naging opisyal na kulay ng kampanya at pamumuno nina dating Pangulong Corazon Aquino at Benigno Simeon Aquino III.

Sa panahon ng social media at administrasyon ni Pangulong Rodrigo Duterte, ang terminong “dilawan” ay madalas gamitin ng mga tagasuporta ng administrasyon laban sa oposiyon.

Yellow ribbon.svg

Ayon sa Urban Dictionary, ang salitang dilawan ay nangangahulugang politikal na kulay na sumisimbolo sa pamilya Aquino at ng Partido Liberal. Patungkol rin ito mga tagasuporta ng pamilya Aquino at ng partido.

Kasaysayan

Pinili ang kulay dilaw bilang opisyal na kulay ng Partido Liberal kasama ang asul at pula. Gayunman, noong dekada 1980, nang ideklara ang Batas Militar sa Pilipinas ni dating Pangulong Ferdinand E. Marcos, naging tanyag ang kulay dilaw bilang kulay ng pag-asa ng mga mamamayan.

Ang Partido Liberal, sa pangunguna ni dating Senador Benigno “Ninoy” Aquino Jr., ang pangunahing kritiko ng rehimeng Marcos. Nang papauwi na sa Pilipinas si Aquino mula sa ilang taong pamamalagi sa Amerika upang magpagaling sa karamdaman sa puso, maraming tagasuporta niya ang nagsabit ng mga kulay dilaw na laso sa mga lansangan ng Kamaynilaan. Ang mga dilaw na laso ay batay sa sikat na awiting “Tie a Yellow Ribbon Round the Ole Oak Tree.” Gayunman, hindi na nakita ni Aquino ang mga dilaw na laso dahil binaril siya pagkababa niya ng eroplano sa Manila International Airport.

Nagpatuloy ang paglaganap ng kulay dilaw, kabilang ang dilaw na damit, bulaklak, at laso bilang simbolo ng protesta ng mamamayan sa diktaduryang Marcos. Lalong naging simbolo ng kalayaan ang kulay dilaw nang maganap ang Aklasang Bayan sa EDSA noong 1986 na nagpatalsik kay Marcos at naging daan upang maging pangulo ang maybahay ni Aquino na si Corazon Aquino. Tinawag din ang makasaysayang pangyayaring ito bilang “Yellow Revolution.”

Sa mga nagdaang taon buhat nang matapos ang EDSA Revolution, naging opisyal na kulay ng Partido Liberal at kanilang mga kandidato ang kulay dilaw. Noong 2009, muling sumikat ang kulay dilaw dahil sa pagkamatay ni dating Pangulong Corazon Aquino. Lumaganap muli ang mga dilaw na laso sa kalye at nagsuot ng dilaw na damit ang mga tagasuporta ng yumaong pangulo.

Dilaw din ang naging opisyal na kulay ni Benigno “Noynoy” Aquino III sa kaniyang pagtakbo bilang pangulo. Nang manalo, ito rin ang naging opisyal na kulay ng kaniyang administrasyon. Maging ang artistang anak nina Ninoy at Cory na si Kris Aquino ay madalas ding magsuot ng dilaw sa kaniyang mga palabas at iba pang gawain kaya naman ang kulay dilaw ay ikinakabit din sa pamilyang Aquino.

Kalaunan, ang terminong dilawan ay iniuugnay na sa mga tagasuporta ng pamilya Aquino at Partido Liberal. Sa panahon ng social media, ginagamit na rin ang terminong ito ng mga tagasuporta ni Pangulong Rodrigo Duterte bilang pang-insulto sa oposisyon.

DDS versus Dilawan

Masasabing lubusang lumaganap ang terminong “dilawan” matapos ang Halalan 2016. Sa social media, nagkaroon ng tila hatian ng partido ang mga tagasuporta nina Pangalawang Pangulong Leni Robredo na tinatawag na “dilawan,” at Pangulong Rodrigo Duterte na tinatawag na “DDS” o “Duterte Diehard Supporters.”

Madalas na magkaroon ng bangayan sa desisyon at opinyon sina Robredo at Duterte na nagiging sanhi rin ng palitan ng insulto at opinyon ng mga tagasuporta nila online. Ilang mga kilalang tagasuporta ni Duterte ang patuloy na ginagamit ang salitang “dilawan” upang tuligsain ang oposisyon. Kabilang sa mga kilalang gumagamit ng dilawan bilang insulto ay ang dating artista, blogger, at kawani ng pamahalaan na si Mocha Uson. Kasama niya ang iba pang bloggers at social media influencers na tagasuporta ni Duterte.

Maging si Pangulong Duterte ay patuloy na ginagamit ang salitang ito upang tukuyin ang oposisyon at miyembro ng dati niya ring partido, ang Partido Liberal. Sa isang ulat sa bayan para sa sitwasyon ng bansa sa panahon ng COVID-19 noong Setyembre 2020, sinabi ni Duterte na huwag maniwala sa mga dilawan na patuloy umano ang pagbatikos sa kanila.

“Wag po sana kayong maniwala diyan sa mga dilawan, sa oposisyon dito na hampas dito, hampas doon, kung ano pinagsasabi. For as long as the virus lives on this planet, we are in real danger.”

Ayon sa panayam ng executive director ng Institute for Political and Electoral Reform na si Ramon Casiple sa Reportr, sa pagpasok ng administrasyong Duterte, unti-unting naapektuhan ng paggamit ng salitang “dilawan” ang kredibilidad ng Partido Liberal. Dahil daw ito sa patuloy na paggamit ni Duterte sa salitang dilawan bilang kritisismo sa oposisyon. Unti-unti ring naging minorya ang Partido Liberal, o mga dilawan, dahil noong Halalan 2019, walang pambato nila sa pagkasenador ang nanalo.

Salita ng Taon 2018

Dahil sa popularidad ng salitang “dilawan,” isa ito sa mga napiling nominado para maging Salita ng Taon 2018. Mapapansing ang mga nominadong salita ng taong iyon ay may kinalaman sa politika at pamumuno ni Pangulong Duterte. Ilan din sa mga naging nominado ay “DDS,” “troll,” “foodie,” “federalism,” “quo warranto,” “resibo,” at “TRAIN.”

Ang salitang dilawan ay ininomina at itinanghal nina Jonathan V. Geronimo at John Robert B. Magsombol sa ginawang Sawikaan 2018: Pambansang Kumperensiya sa Salita ng Taon noong 24 Oktubre 2018 sa University of the Philippines–Diliman, Lungsod Quezon.

Hindi nagwagi ang “dilawan” bilang Salita ng Taon noong 2018. Itinanghal na Salita ng Taon ang “tokhang,” ikalawang karangalan naman ang “dengvaxia,” at ikatlong karangalan ang “fake news.”

Dilawan sa ibang panig ng mundo

Hindi lamang sa Pilipinas ginagamit ang kulay dilaw bilang kulay ng demokrasya at politika. Ang Alliance of Liberals and Democrats for Europe, isang partidong politikal sa European Union ay dilaw din ang opisyal na kulay. Maging ang Partidong Liberal sa mga bansang Romania, United Kingdom, Estonia, Germany, at iba pang bansa sa Timog Amerika ay dilaw ang opisyal na kulay.

Ayon sa sikolohiyang si Carole Kanchier, ang mga kulay ay ginagamit sa politika dahil naaapektuhan nito ang subconscious level ng isang tao. Ang kulay dilaw ay nakaugnay sa kaligayahan, kalayaan, at pagiging positibo kaya naman ang dilaw din ang ginagamit na kulay ng mga taong intelektuwal.

Halalan 2022

Bago namayapa si dating Pangulo Benigno S. Aquino noong 24 Hunyo 2021, nagpahayag siya ng suporta sa Partido Liberal ng Pilipinas para sa Halalan 2022. Umaasa naman ang partido na sa pagkakamatay ng isang Aquino ay mas maraming Pilipino ang mahihikayat na bumoto at susuporta sa kanilang mga kandidato sa nalalapit na halalan.

Samantala, ang tagapangulo ng partido na si Leni Robredo ay kinonsidera rin na ipanlalaban sa pagkapangulo sa Halalan 2022. Gayunman, sa opisyal na pag-anunsiyo ni Robredo ng kaniyang pagtakbo sa pagkapangulo noong 7 Oktubre 2021 ay ibang kulay ang opisyal niyang ginamit—kalimbahin (pink) imbes na dilaw. Tumakbo rin siya bilang independiyenteng kandidato, bagay na itinuturing na isang estratehiya ng kaniyang kampo. Sa kabila nito, nananatili siyang tagapangulo ng partido. Si Bam Aquino, na hindi na tumuloy sa pagtakbo bilang senador, ang tumatayong campaign manager ni Robredo.

Si Senador Francis Pangilinan, na isa ring opisyal ng Partido Liberal, ay kandidato naman sa pagkapangalawang pangulo at katandem ni Robredo kaya bagama’t ibang kulay na ang ginagamit ni Robredo ay idinidikit pa rin sa kaniya ang pagiging dilawan.

Mga Sanggunian

Pagkilala

WikiFilipino logo 150.png Orihinal na nilalaman mula sa WikiFilipino sa bisa ng GNU Free Documentation License. Tingnan ang pagtanggi.