Ayta Magbukun (Wika)

From Wikfilipino
Jump to navigation Jump to search

Ang Ayta Magbukun ay tawag sa katutubong wika o ang unang wika ng mga Ayta Magbukun (pareho ng tawag) na nananinirahan sa Bataan. Ang wikang ito ay kabilang sa mga wikang nanganganib nang mawala.

Ang mga nanganganib na wika ay yaong mga katutubong wika na kakaunti na lamang ang nagsasalita dahil karaniwan nang hindi ito naituturo sa mga batang kasapi ng isang katutubong pangkat.

Nanganganib na Wika

Nanganganib ang isang wika kung ito ay unti-unti nang hindi ginagamit at pinagyayaman ng mga katutubo. Dahil karaniwang sa pasalitang paraan lamang ito naituturo o nagagamit, hindi gaanong naisasadokumento ang ilan sa mga katutubong wika. Halimbawa, walang nakalathalang ortograpiya nito na maaari sanang gamitin sa pag-aaral ng mga batang katutubo.

Sa kasalukuyan, maraming batang kasapi ng mga katutubong pangkat ang hindi nakauunawa ng kanilang inang wika. Iilan na lamang ang maituturing na mahusay na tagapagsalita ng kanilang katutubong wika na karaniwan ay ang pinakamatatandang kasapi ng kanilang pangkat. Kung hindi nila maipapasa ang kanilang karunungan sa kanilang katutubong wika ay hindi na ito matututuhan pa ng mga susunod na henerasyon.

Isa pa sa mga dahilan upang manganib ang isang katutubong wika ay ang impluwensiya ng “malalakas na wika” o ang mga pangunahing wika. Kapag sinabing pangunahing wika, ito ang mga wika na may malaking bahagi ng populasyon ang kayang makapagsalita.

Bahay Wika

Ayon sa isinagawang pag-aaral ng Komisyon sa Wikang Filipino (KWF) noong 2015 at 2016, isa ang Ayta Magbukun sa mga wikang nanganganib na mawala. Ang isang wika ay maituturing na nanganganib kung ito ay hindi na gaanong ginagamit o sinasalita.

Sa kabutihang-palad, ang KWF ay may mga programang isinusulong upang masagip ang mga wikang nanganganib. Isa na rito ang proyektong “Bahay Wika.” Sa proyektong ito, nagtayo ang KWF at ang lokal na pamahalaan ng Bataan ng isang bahay o estruktura sa Bangkal, Abucay, Bataan. Ito ang magsisilbing paaralan ng mga batang Ayta Magbukun upang matutuhan nila ang kanilang katutubong wika.

Ang Bahay Wika, na layuning sagipin ang wikang Ayta Magbukun, ay binuksan noong Setyembre 2018. Ang mga batang may edad na dalawa hanggang apat na taon ang tinuturuan dito. Ang matatandang kasapi ng kanilang pamayanan ang nagsisilbing tagapagturo. Nagkakaroon ng ganap na inter-aksiyon ang mga bata sa matatandang kasapi ng kanilang pamayanan.

Mga Sanggunian

Delima, Purificacion G. “Bahay-wika for Ayta Magbukun: The case of the Philippines.” Komisyon sa Wikang Filipino. kwf.gov.ph/.../Bahay-Wika-for-Ayta-Magbukun-The-Case-of-the-Philippines_Purificion-Delima. Accessed Mayo 2019. PDF.

Chad de Guzman. “Ang pagliligtas sa mga labi ng Ayta Magbukun.” CNN Philippines, 31 Agosto 2018. https://cnnphilippines.com/news/2018/08/31/Ayta-Magbukun-Buwan-ng-Wika-2018.html Accessed 10 Marso 2021.