Difference between revisions of "Ibong Adarna"

From Wikfilipino
Jump to navigation Jump to search
Line 35: Line 35:
 
*Kaharian ng Delos Cristales - kaharian ni Haring Salermo
 
*Kaharian ng Delos Cristales - kaharian ni Haring Salermo
  
==Buód==
+
==Buod==
 
Noong unang panahon, sa malayong Kaharian ng Berbaniya, namuno ang mag-asawang Haring Fernando at Reyna Valeriana. Mayroon silang tatlong anak na prinsipe: ang panganay na si Don Pedro, ang sumunod na si Don Diego, at ang bunsong si Don Juan.
 
Noong unang panahon, sa malayong Kaharian ng Berbaniya, namuno ang mag-asawang Haring Fernando at Reyna Valeriana. Mayroon silang tatlong anak na prinsipe: ang panganay na si Don Pedro, ang sumunod na si Don Diego, at ang bunsong si Don Juan.
  
Line 50: Line 50:
 
Sa kabutihang-palad, nakabalik si Don Juan sa palasyo sa tulong ng matandang ermitanyo. At sa pagdating niya, nagbunyi ang lahat at nagsimula ring kumanta ang Ibong Adarna. Ibinunyag nito ang pambubugbog at panloloko nina Don Pedro at Don Diego sa kanilang nakababatang kapatid. Sa labis na galit, ipinag-utos ni Haring Fernando na palayasin ang dalawa sa palasyo. Ngunit dahil sa pakiusap ni Don Juan, ang dalawa ay binigyan muli ng isa pang pagkakataon ng kanilang amang hari.
 
Sa kabutihang-palad, nakabalik si Don Juan sa palasyo sa tulong ng matandang ermitanyo. At sa pagdating niya, nagbunyi ang lahat at nagsimula ring kumanta ang Ibong Adarna. Ibinunyag nito ang pambubugbog at panloloko nina Don Pedro at Don Diego sa kanilang nakababatang kapatid. Sa labis na galit, ipinag-utos ni Haring Fernando na palayasin ang dalawa sa palasyo. Ngunit dahil sa pakiusap ni Don Juan, ang dalawa ay binigyan muli ng isa pang pagkakataon ng kanilang amang hari.
  
Pagkatapos ng kaguluhan, inatasan ni Haring Fernando ang magkakapatid na prinsipe na sálítang bantayan ang Ibong Adarna. At dahil sa kagustuhang maghiganti, nakaisip muli ng masamang balak si Don Pedro para kay Don Juan. Nakipagsabwatan ulit siya kay Don Diego upang lokohin si Don Juan na nakawala ang ibon sa oras ng kaniyang pagbabantay. Tiniyempo nila na pakawalan ang ibon habang natutulog ang bunsong kapatid. Pagkagising, nadiskubre ni Don Juan ang nangyari at dali-daling umalis sa palasyo sa takot sa kaniyang amang hari.
+
Pagkatapos ng kaguluhan, inatasan ni Haring Fernando ang magkakapatid na prinsipe na salitang bantayan ang Ibong Adarna. At dahil sa kagustuhang maghiganti, nakaisip muli ng masamang balak si Don Pedro para kay Don Juan. Nakipagsabwatan ulit siya kay Don Diego upang lokohin si Don Juan na nakawala ang ibon sa oras ng kaniyang pagbabantay. Tiniyempo nila na pakawalan ang ibon habang natutulog ang bunsong kapatid. Pagkagising, nadiskubre ni Don Juan ang nangyari at dali-daling umalis sa palasyo sa takot sa kaniyang amang hari.
  
 
Nang malaman ito ni Haring Fernando, agad-agad niyang inutusan sina Don Pedro at Don Diego na hanapin si Don Juan at ang Ibong Adarna. Hindi lumaon ay nagkita-kita ang magkakapatid sa Bundok Tabor at natagpuan ang isang malalim na balón. Magkasunod na sinubukan nina Don Pedro at Don Diego na bumaba sa loob ng balón, ngunit hindi nila kinayang lumapag sa lalim nito. Hindi tulad ng kaniyang mga nakatatandang kapatid, dire-diretsong pumanaog si Don Juan at nadiskubre niya ang isang mahiwagang palasyo. Una niyang iniligtas doon si Donya Juana mula sa kamay ng isang higante. Sumunod naman niyang iniligtas ay si Donya Leonora mula sa kamay ng isang dambuhalang ahas na may pitong ulo. Agad nabihag sa kagandahan ng mga prinsesa sina Don Pedro at Don Diego. Gusto ng panganay ay sa kaniya maikasal si Donya Leonora; ang sumunod naman na kapatid ay gustong mapangasawa si Donya Juana na siya namang nangyari.
 
Nang malaman ito ni Haring Fernando, agad-agad niyang inutusan sina Don Pedro at Don Diego na hanapin si Don Juan at ang Ibong Adarna. Hindi lumaon ay nagkita-kita ang magkakapatid sa Bundok Tabor at natagpuan ang isang malalim na balón. Magkasunod na sinubukan nina Don Pedro at Don Diego na bumaba sa loob ng balón, ngunit hindi nila kinayang lumapag sa lalim nito. Hindi tulad ng kaniyang mga nakatatandang kapatid, dire-diretsong pumanaog si Don Juan at nadiskubre niya ang isang mahiwagang palasyo. Una niyang iniligtas doon si Donya Juana mula sa kamay ng isang higante. Sumunod naman niyang iniligtas ay si Donya Leonora mula sa kamay ng isang dambuhalang ahas na may pitong ulo. Agad nabihag sa kagandahan ng mga prinsesa sina Don Pedro at Don Diego. Gusto ng panganay ay sa kaniya maikasal si Donya Leonora; ang sumunod naman na kapatid ay gustong mapangasawa si Donya Juana na siya namang nangyari.

Revision as of 06:34, 21 January 2021

Ang Ibong Adarna ay kilala noong panahong ng mga Espanyol sa orihinal na pamagat na Corrido at Buhay Nang Tatlong Principeng, Magcacapatid na Anac nang Haring Fernando at nang Reina Valeriana sa Caharian ng Berbania (Life and Story of the Adventures of the Three Princes, Sons of King Fernando and Queen Valeriana of the Kingdom of Berbania).[1] Walang tiyak na petsa kung kailan ito nailimbag.Wala ring tiyak na patunay sa pagkakakilanlan ng orihinal na may-akda nito.

Kaligirang Pangkasaysayan

Ang Ibong Adarna ay isang halimbawa ng korido; bawat saknong nito ay may apat na taludtod na may sukat na wawaluhin at karaniwang may iisang tugmaan. Ito ay binubuo ng 1,034 saknong.

Ang korido ay isang halimbawa ng metrical romance, uri ng mahabang tula na nagsasalaysay ng mga kuwentong umiikot sa romansa at katapangan. Maliban sa dalawang nabanggit, umiikot din ang Ibong Adarna sa mahika at kababalaghan.

Kadalasang inuugnay ng mga kritiko ang Ibong Adarna kay José dela Cruz, isang makata na mas kilala sa pangalan Huseng Sisiw.[2] Sinasabi na siya ang orihinal na may-akda nito ngunit walang tiyak na magpapapatunay. Sinasabi rin na bagaman orihinal ang kuwento ng Ibong Adarna, maaaring halaw ito sa mga kuwentong-bayan mula sa Europa, Aprika, at ibang bansa sa Asya.[3]

Ayon naman sa El Teatro Tagalo (1889), aklat na isinulat ng makata at manunulat na Espanyol na si Vicente Barrantes, mula sa Mexico ang mga korido na dinala ng mga sundalo ni Miguel Lopez de Legazpi sa Pilipinas. Dahil sa pagkakasalin ng mga korido sa wikang Tagalog at iba pang wika sa Pilipinas, nakilalang kuwentong-bayan ang mga korido at naging bahagi ng mayamang mitolohiyang Pilipino. Nagkaroon din ng kaalaman ang mga Pilipino tungkol sa pamumuhay at politika sa Europa.[4]

Hanggang sa kalagitnaan ng ika-20 siglo, marami pa ring korido ang nailimbag sa Tagalog, tulad ng Salita at Buhay na Pinagdaanan ni Isabel sa Kahariang Portugal (1915), Casaysayan ng Catotohanang Buhay ng Haring Clodeveo at Reyna Clotilde sa Reyno nang Francia (1917), at Salita at Buhay na Pinagdaanan nang Haring Asuero, ni Doña Maria, at ni Juan Pobre sa Bayang Herusalem (1924).[5]

Tauhan

  • Ibong Adarna - isang ibong nagtataglay ng mahiwagang boses na maaring makapagpagaling ng sinomang makarinig nito
  • Haring Fernando - hari ng Berbania
  • Reyna Valeriana - reyna ng Berbania
  • Don Pedro - panganay na anak nina Haring Fernando at Reyna Valeriana
  • Don Diego - pangalawang anak nina Haring Fernando at Reyna Valeriana
  • Don Juan - bunsong anak nina Haring Fernando at Reyna Valeriana at ang tunay na nakahuli sa ibong Adarna
  • Donya Juana - unang prinsesang sinagip ni Don Juan mula sa balón; ikinasal kay Don Diego
  • Donya Leonora - ang pangalawang prinsesang sinagip ni Don Juan mula sa balón; isa sa mga inibig ni Don Juan; sa huli ay ikinasal kay Don Pedro
  • Donya Maria/Maria Blanca - isa sa tatlong anak ni Haring Salermo; isa sa mga inibig ni Don Juan
  • Haring Salermo -  hari ng Kaharian ng Delos Kristales
  • Leproso - tumulong kay Don Juan papunta sa Piedras Platas
  • Apat na Ermitanyo - tumulong kay Don Juan na mahuli ang ibong Adarna at sa paglalakbay nito papunta sa Kaharian ng Delos Cristales
  • Matandang Manggagamot - gumamot kay Don Juan nang ito ay binugbog ng mga nakatatandang kapatid niya

Mga Tagpuan

  • Kaharian ng Berbania - kaharian ni Haring Fernando
  • Bundok Tabor/Armenya - lugar kung saan matatagpuan ang punongkahoy na dinadapuan ng Ibong Adarna, ang Piedras Platas
  • Balon - lugar kung saan may ginintuang palasyo; dito natagpuan ni Don Juan ang magkapatid na prinsesa na sina Donya Juana at Donya Leonora
  • Kaharian ng Delos Cristales - kaharian ni Haring Salermo

Buod

Noong unang panahon, sa malayong Kaharian ng Berbaniya, namuno ang mag-asawang Haring Fernando at Reyna Valeriana. Mayroon silang tatlong anak na prinsipe: ang panganay na si Don Pedro, ang sumunod na si Don Diego, at ang bunsong si Don Juan.

Mapayapa ang kaharian hanggang isang gabi, binangungot si Haring Fernando. Sa kaniyang panaginip, ang kaniyang paboritong anak na si Don Juan ay inihulog sa balón ng dalawang kalalakihan. Dahil dito, nagkaroon ng misteryosong sakit ang hari. Wala ni isang tagapaggamot sa kaharian ang kayang tukuyin at makapagbigay ng lunas sa kaniyang karamdaman, hanggang sa may isang matandang manggagamot ang nagmungkahing ang tanging makapagpapagaling sa hari ay ang ang awit ng Ibong Adarna na matatagpuan sa malayong Bundok Tabor.

Inatasan ni Haring Fernando na hanapin ni Don Pedro ang mahiwagang Ibon. Ngunit nang hindi bumalik ang panganay, sumunod na ipinadala ng hari si Don Diego. Nang lumaon at hindi bumalik ang dalawang nakatatandang kapatid, nagpaalam ang bunsong si Don Juan sa ama na siya na ang maghahanap sa kanila at sa Ibong Adarna. May takot mang nararamdaman para sa bunso dahil sa kaniyang panaginip, pinahintulutan itong maglakbay ni Haring Fernando.

Sa kaniyang paglalakbay patungo sa Bundok Tabor, nakadaupang-palad ni Don Juan ang isang matandang leproso at binigyan niya ito ng kaunting pagkain. Dahil sa kaniyang ipinamalas na kabaitan, tinulungan ng leproso si Don Juan sa kaniyang paghahanap sa Piedras Platas. Iminungkahi nito sa prinsipe na upang ligtas na makarating doon at matagumpay na makuha ang Ibong Adarna, dapat nitong hingan ng tulong ang isang matandang ermitanyo.

Pagdating sa Piedras Platas, natuklasan ni Don Juan na naging bato ang kaniyang mga kapatid dahil sa ipot ng Ibong Adarna. Matiyagang naghintay si Don Juan. Matapos ang ikapitong kanta ng ibon at tuluyan itong nakatulog, dali-dali itong tinalian sa paa ng prinsipe at dinala sa ermitanyo. Matapos ilagay ng ermitanyo ang ibon sa isang mahiwagang hawla, binalikan ni Don Juan ang kaniyang mga kapatid. Nabuhay muli sina Don Pedro at Don Diego nang sila ay buhusan ng tubig ni Don Juan na pinakuha ng ermitanyo.

Sa kanilang paglalakbay pabalik sa Berbania, hindi maitago ni Don Pedro ang ingit sa tagumpay ng kaniyang bunsong kapatid. Kinuntsaba niya si Don Diego na patayin nila si Don Juan. Ngunit sa pakiusap ni Don Diego, binugbog na lamang nila ito at daling kinuha ang Ibong Adarna. Pagdating sa Berbania, inangkin at iprinisenta nila sa kanilang amang hari ang mahiwagang ibon, ngunit matamlay ito at ayaw umawit.

Sa kabutihang-palad, nakabalik si Don Juan sa palasyo sa tulong ng matandang ermitanyo. At sa pagdating niya, nagbunyi ang lahat at nagsimula ring kumanta ang Ibong Adarna. Ibinunyag nito ang pambubugbog at panloloko nina Don Pedro at Don Diego sa kanilang nakababatang kapatid. Sa labis na galit, ipinag-utos ni Haring Fernando na palayasin ang dalawa sa palasyo. Ngunit dahil sa pakiusap ni Don Juan, ang dalawa ay binigyan muli ng isa pang pagkakataon ng kanilang amang hari.

Pagkatapos ng kaguluhan, inatasan ni Haring Fernando ang magkakapatid na prinsipe na salitang bantayan ang Ibong Adarna. At dahil sa kagustuhang maghiganti, nakaisip muli ng masamang balak si Don Pedro para kay Don Juan. Nakipagsabwatan ulit siya kay Don Diego upang lokohin si Don Juan na nakawala ang ibon sa oras ng kaniyang pagbabantay. Tiniyempo nila na pakawalan ang ibon habang natutulog ang bunsong kapatid. Pagkagising, nadiskubre ni Don Juan ang nangyari at dali-daling umalis sa palasyo sa takot sa kaniyang amang hari.

Nang malaman ito ni Haring Fernando, agad-agad niyang inutusan sina Don Pedro at Don Diego na hanapin si Don Juan at ang Ibong Adarna. Hindi lumaon ay nagkita-kita ang magkakapatid sa Bundok Tabor at natagpuan ang isang malalim na balón. Magkasunod na sinubukan nina Don Pedro at Don Diego na bumaba sa loob ng balón, ngunit hindi nila kinayang lumapag sa lalim nito. Hindi tulad ng kaniyang mga nakatatandang kapatid, dire-diretsong pumanaog si Don Juan at nadiskubre niya ang isang mahiwagang palasyo. Una niyang iniligtas doon si Donya Juana mula sa kamay ng isang higante. Sumunod naman niyang iniligtas ay si Donya Leonora mula sa kamay ng isang dambuhalang ahas na may pitong ulo. Agad nabihag sa kagandahan ng mga prinsesa sina Don Pedro at Don Diego. Gusto ng panganay ay sa kaniya maikasal si Donya Leonora; ang sumunod naman na kapatid ay gustong mapangasawa si Donya Juana na siya namang nangyari.

Paalis na sila nang mapansin ni Donya Leonora na naiwan niya ang kaniyang singsing sa loob ng balón. Agad na nagboluntaryo si Don Juan na kunin ito para sa prinsesa, at mayroon na namang masamang balak si Don Pedro. Bigla niyang nilagot  ang lubid nang bumaba muli si Don Juan sa balón. Mabilis namang pinakawalan ni Donya Leonora ang kaniyang alagang lobo upang sundan nito si Don Juan. Bumalik ang apat sa Kaharian ng Berbania nang hindi kasama ang bunsong prinsipe, at mabilis naisagawa ang kasálan nina Don Diego at Donya Juana. Tinanggihan naman ni Donya Leonora ang alok na kasal ni Don Pedro dahil ayon sa prinsesa, mayroon siyang panata na hindi muna siya puwedeng magpakasal hanggang hindi lumilipas ang pitong taon. Ngunit, ang totoo ay umaasa pa rin si Donya Leonora na makababalik si Don Juan.

Samantala, nahanap at nakilala si Don Juan ng lobo gamit ng singsing ni Donya Leonora. Tinulungan ng alagang hayop ang prinsipe na gumaling at lumabas mula sa balón. Nang makalabas si Don Juan, agad itong naglakad pabalik sa Kaharian ng Berbania. Ngunit sa haba ng kaniyang paglalakbay, nahapo ang prinsipe at nagkatulog sa ilalim ng Piedras Platas. Nagising siya sa kanta ng Ibong Adarna tungkol kay Donya Leonora na nananabik sa kaniyang pagbalik at sa isang prinsesang may ngalang Donya Maria sa malayong kaharian ng Delos Cristales. Iginiit pa ng mahiwagang ibon na mas magandang kapalaran ang kaniyang matatagpuan sa nasabing kaharian, at napagdesisyunan ng prinsipe na hindi na bumalik sa Berbania.

Sa kaniyang pakikipagsapalaran papuntang Delos Cristales, may nakadaupang-palad muli si Don Juan na isang matandang ermitanyo. Binigyan nito ng pagkain at tubig ang prinsipe. Nang tanungin ni Don Juan kung may alam ang ermitanyo tungkol sa kaharian ng Delos Cristales, itinuro nito ang daan papunta sa isa pang ermitanyo. Binigyan niya ang prinsipe ng isang baro para ipakita sa susunod na ermitanyo.

Nang makita na ni Don Juan ang pangatlong ermitanyo, hindi siya nito agad hinarap. Nang ibinigay ng prinsipe ang baro at ikinuwento ang dahilan ng kaniyang paglalakbay patungong Delos Cristales, agad siyang itinuro ng pangatlong ermitanyo sa susunod na ermitanyo sa ikapitong bundok. Nang makarating doon si Don Juan, agad niyang tinanong ang ermitanyo. At tulad din ng mga naunang ermitanyo, hindi rin niya alam ang daan patungong Delos Cristales. Sa kabutihang-palad, may isang malaking agila na nagboluntaryong dalhin ang prinsipe kung saanman nito nais.

Hindi lumaon ay lumapag ang agila malapit sa isang ilog at pinayuhan si Don Juan na magtago hanggang sa lumitaw ang tatlong prinsesa para maligo. Agad nakilala ng prinsipe si Donya Maria dahil sa tatlong magkakapatid, siya ang pinakamaganda. Kinuha ni Don Juan ang mga damit ng prinsesa mula sa kinasasampayan nito. Lumitaw lamang ang prinsipe nang hinahanap na ni Donya Maria ang kaniyang kasuotan. Dali-daling nagtapat ng pagmamahal si Don Juan sa prinsesa at tuluyan na niyang nakalimutan si Donya Leonora. Matapos nito, pinagbantaan ni Donya Maria si Don Juan tungkol sa mga nangyari sa dati niyang mga manliligaw. Ginagawang bato ni Haring Salermo ang sinomang mangahas na pumasok sa kanilang palasyo, kaya pinayuhan ang prinsipe ng prinsesa na tanggihan ang hari sakaling imbitahan siya sa palasyo. Sinabi rin ni Donya Maria na tanggapin na lang ang anomang pagsubok na ibibigay ng amang hari, dahil tutulungan niya ang prinsipe.

At gamit ng mahika blanca ni Donya Maria, napagtagumpayan lahat ni Don Juan ang mga pagsubok sa kaniya ni  Haring Salermo. Dahil sa isang pagsubok, naputulan ng daliri ang prinsesa, at ito ang nagsilbing palatandaan ng prinsipe nang siya ay papiliin ng mapapangasawa ni Haring Salermo sa tatlo niyang mga anak. Masuwerteng tamang prinsesa ang napili ni Don Juan, ngunit nakaisip na naman ng panibagong pagsubok ang hari. Nang malaman ito ni Donya Maria, agad silang tumakas ni Don Juan. Bago namatay si Haring Salermo, isinumpa niya na sa oras na dumating ang magkasintahan sa Kaharian ng Berbania, malilimutan ni Don Juan si Donya Maria.

Nababahala man, ipinagpatuloy nina Don Juan at Donya Maria ang paglalakbay patungong Berbania. Iniwan ng prinsipe ang prinsesa sa isang kubo upang ihanda ang palasyo, ang kaniyang pamilya, at ang buong kaharian para sa kanilang kasalan. Ngunit sa pagdating ni Don Juan, agad niyang nakalimutan si Donya Maria. Mainit siyang sinalubong ng kaniyang pamilya kasama si Donya Leonora, at pinlano na nila agad ang kanilang kasal.

Umabot ang balita kay Donya Maria, at dali-dali siyang pumunta sa kaharian ng Berbania. Dumating ang prinsesa sa selebrasyon nina Don Juan at Donya Leonora sakay ng isang magarang karwahe. Ipinahayag niya sa lahat na nais niyang magtanghal ng isang dula bago simulan ang kasalan. At dahil sa dula na iyon, naalala ni Don Juan ang lahat ng pinagdaanan niya kasama si Donya Maria.

Kinansela ang kasalanan nina Don Juan at Donya Leonora. Sa halip, ikinasal si Don Juan kay Donya Maria, at si Don Pedro kay Donya Leonora. Bumalik sina Don Juan at Donya Maria sa Kaharian ng Delos Cristales at doon sila namuno at namuhay nang mapayapa.[6]

Sanggunian

  1. “The Story (Ibong Adarna),” Kapit Bisig, https://www.kapitbisig.com/philippines/ibong-adarna-the-legendary-bird-of-piedras-platas-booknotes-summary-in-english-the-story_1194.html. Hinango noong 5 Enero 2020.
  2. “Ibong Adarna: Summary English and Tagalog Versions,” Owlcation, 22 Pebrero 2018, https://owlcation.com/humanities/Ibong-Adarna-Summary-English-and-Tagalog-Versions. Hinango noong 5 Enero 2021.
  3. Myles Garcia, “The Ibong Adarna, An Eduring Enigma,” Positively Filipino, 22 Agosto 2018, http://www.positivelyfilipino.com/magazine/the-ibong-adarna-an-enduring-enigma. Hinango noong 5 Enero 2021.
  4. Francisco Benitez, “Ang mga Pinagdaanang Buhay ng Ibong Adarna: Narrativity and Ideology in the Adarna’s Corrido and Filmic Versions.” Kritika Kultura, 2008, http://journals.ateneo.edu/ojs/kk/article/viewFile/1505/1530. Hinango noong 11 Enero 2021. (PDF)
  5. Ibid.
  6. “Ibong Adarna,” Project Gutenberg, 1 Hulyo 2005, https://www.gutenberg.org/files/16157/16157-h/16157-h.htm. Hinango noong 06 Enero 2021.