Hunyo: Dengue Awareness Month

Mula sa Wikifilipino
Tumalon sa: paglilibot, paghahanap

Ang buwan ng Hunyo ay itinakdang Dengue Awareness Month sanhi nang pagdami ng kaso ng pagkakaroon ng sakit na Dengue sa unang pasok ng naturang buwan. Sa pagsisimula ng tag-ulan ay nagsisimula na ring mangitlog ang mga lamok partikular sa mga lugar na babad sa tubig. Ang lamok na may dengue na tinatawag na aedes aegypti ay sa araw kumakagat. Kinikilala ang Dengue bilang isang malalang pagkakasakit na nagmumula sa kagat ng lamok at tinatayang maaaring makamatay kung hindi dadaan sa masusing pagsusuri ng isang doktor.

Ayon sa World Health Organization, nakasaad sa rebisyon ng International Health Regulations noong 2005 na kabilang ang dengue sa mga sakit na nagdadala ng “public health emergency of international concern”.

Ang taong 2007 ang tinatayang ikaapat sa sunod-sunod na taon kung saan ay mayroong may napakataas na antas ng impeksyon ng dengue sa Asya-Pasipiko. Triple ang dinami ng kaso ng dengue sa Cambodia kung ipaghahambing sa simula 2005 at tumaas naman ng 30 hanggang 50 porsyento ang kaso ng dengue sa Indonesia, Vietnam at Thailand kasabay ang avian influenza noong 2006. Kahit ang Singapore na may mabisang pamamaraan sa pagsupil ng dengue ay naalarma sa pagkalat nito.

Ang dengue ay kinikilalang “the world’s most important viral vector borne disease” sa ginanap na UN Panel on Climate Change.

Ang Kagawaran ng Kalusugan ay nakikipagtulungan kasama ng Kagawaran ng Edukasyon, Kagawaran ng Interyor Pamahalaang Lokal at Liga ng mga Barangay sa Pilipinas upang masugpo ang dengue. Kasali sa programa ng Kagawaran ng Kalusugan ang paglalaan ng patnubay sa pagmamasid ng dengue, pagbibigay ng gabay sa lokal na pamahalaan, pagbibigay ng pagsasanay sa mga health staff para sa epektibong pangangasiwa ng mga kaso ng dengue at ang adbokasiya sa collaborative action laban sa dengue.


Mga nilalaman

[baguhin] Sintomas

Kalimitan ng mga sintomas ng Dengue ay ang paglalagnat na may kasamang matinding pananakit ng ulo, pananakit ng kalamnan at kasu-kasuan, pantal sa balat na kulay pula na nagsisimula sa dibdib hanggang sa kumalat sa ibang bahagi ng katawan, pagdurugo ng gilagid at ilong, pananakit ng sikmura na maaaring sanhi ng pagdurugo sa loob ng katawan, minsan ay mabilis at mabagal na pulso, hirap sa paghinga at pagkakaroon ng malamig at mamasamasang balat. Patuloy ang pagtaas ng kaso ng Dengue. Tinatayang noong 2006, mayroong naitalang 6,695 na kaso ng Dengue mula noong buwan ng Enero hanggang Hunyo. Taong 2007 ay may 7,361 na naiulat na kaso simula ng Enero hanggang Hunyo 2. 6.8% ang itinaas nito.

Ang kalimitang dinadapuan ng dengue ay ang mga taong mababa ang imunidad. Hindi man nakahahawa ang virus at hindi man ito nakukuhang direkta mula sa tao, posible pa ring paulit-ulit magkaroon ang tao ng dengue. Ang taong may dengue fever ay maaaring magpakita ng mga sintomas tulad ng mababang blood pressure, iritastyon sa balat, pananakit ng lalamunan, mabilis na pulso, pamamaga ng mga glandula at atay.


[baguhin] Paggamot

Wala pang kinikilalang paraan upang tuluyang malunasan ang pagkakaroon ng Dengue ngunit may mga suportang nakagagaling o nakagagamot upang maiwasan ang pagbabawas o pagkatuyot ng tubig mula sa katawan. Ang karagdagang suplemento gaya ng intravenous fluids na idinaraan sa suwero upang mahadlangan ang pagkatuyot ay isang paraan na maaaring gawin higit lalo kung ang pasyente ay hindi makainom ng tubig. isinasagawa rin ang platelet transfusion kung ang platelet level ay bumagsak nang mababa pa sa 20,000 o mayroong pagdurugo.

[baguhin] Apat na "S"

Hinikayat ni Francisco Duque III,Kalihim ng sangay pangkalusugan na sundin ang kampanya laban sa dengue sa pamamagitan ng apat na "S".

  • Search and destroy (hanapin at sugpuin) - bantayan ang mga lugar kung saan namumugad at nangingitlog ang mga lamok. Ilan sa mga ito ang alulod, mga sirang gulong, mga botelya, lata at lalagyanang plastic, flower vases at mga halaman na nasa loob ng bahay.
  • Self-protection (pag-iingat sa sarili) - magpahid ng insect repellant lalo na sa araw.Proteksyuan ang mga anak na pumapasok sa eskwela dahil karamihan sa mga lamok ay naninirahan sa mga sulok na bahagi ng silid-aralan.
  • Seek early medical treatment (humingi ng tulong-medikal)- iwasang gamutin lamang ang sarili kapag may dinaramdam na. Huwag hulaan ang sakit. Pumunta na agad sa pinakamalapit na doktor o ospital.
  • Say NO to indiscriminate fogging - walang katiyakan ang pagpapausok upang makamatay ng mga lamok.IItinataboy lamang ng fogging ang mga lamok palabas sa kanilang lungga upang mamahay naman sa ibang lugar. Pinakamabisa pa ring proteksyon ang pagpapanatili ng kalinisan sa kapaligiran.

[baguhin] Sanggunian


[baguhin] Pagkilala

Wikifilipino.png Orihinal na nilalaman mula sa WikiFilipino sa bisa ng GNU Free Documentation License. Tingnan ang pagtanggi.