Dengue fever

Mula sa Wikifilipino
Tumalon sa: paglilibot, paghahanap

Ang dengue fever ay mula sa pamilya ng mga viruses na galing sa lamok na may dalang virus na Aedes egypti. Ito ay isang matinding sakit na may biglaang simula at kadalasang sinusundan ng benign course kasama ang pananakit ng ulo, lagnat, pagkakapagod, sakit sa kasukasuan, swollen glands, at rash. Ang pagkakaroon ng lagnat, rash, at sakit sa ulo ay ilan lamang sa mga sintomas ng dengue fever. Ang dengue fever ay kadalasang dumadapo sa mga taong may mababang resistensya sa katawan. At dahil ang dengue fever ay sanhi ng isa sa apat na serotype na virus, posibleng magkaroon ng pabalik-balik na dengue fever ang isang tao. Gayunpaman, magkakaroon ng habambuhay na immunity ang isang tao kung saan siya ay exposed sa partikular na serotype. Ang dengue fever ay kilala rin sa tawag na "breakbone" o "dandy fever". Ang mga biktima ng dengue fever ay kadalasang nagpoproblema sa matinding sakit sa kasukasu-an at sakit sa kalamnan, kung kaya tinatawag itong breakbone fever. Sa kabilang -dako naman, tinawag ang taga West Indies na may dengue na dandy fever dahil sa kanilang postura at gait.

Ang dengue hemorrhagic fever naman ay mas malupit na uri ng viral infections. Ang mga sintomas nito ay sakit sa ulo, lagnat, rash at pagdurugo sa ilang bahagi ng katawan tulad ng petechiae, pagdurugo ng ilong o gilagid, black stools, o madaling pagkakaroon ng pasa. Ang klase ng dengue na ito ay nakamamatay.

Mga nilalaman

[baguhin] Lugar kung saan makukuha ang Dengue

Ang dengue fever ay nananaig sa lahat ng mga tropic at subtropic na lugar. Karamihan ay nakukuha sa Caribbean, kasama ang Puerto Rico, U.S Virgin Islands, Cuba, at Central America. Maraming turista din ang nagkakaroon nito na galing sa Tahiti, South Pacific, Southeast Asia, West Indies, India, at ng Middle East.

Ang insidente ng dengue fever ay karaniwan at tumataas sa Southest Asia kasama na ang Thailand, Singapore, Vietnam, at Malaysia. Ayon sa World Health Organization, naitalang sa loob ng 50 milyones na kaso ng nagkakaroon ng degue fever ay may 50 libong tao ang nagkakaroon ng dengue hemorrhagic fever na nangangailangan ng ospital. Higit sa 40% ng populasyon sa mundo ay naninirahan sa endemic na lugar na may dengue fever.

[baguhin] Sintomas

Pagkatapos makagat ng lamok na may dalang virus ang isang tao, ang incubation period nito ay mula tatlo hanggang labin-limang araw bago pa mgkaroon ng mga sintoma. Panginginig, sakit sa ulo, sakit sa mata, at sakit sa likod ang pangunahing sintomas na mararanasan ng taong may sakit na ito. Sakit sa kasukasuan at kalamnan ay kadalasang maranasan sa loob ng 24 na oras. Ang temperatura ay tumataas hanggang 40 degrees Celcius na may kasamang bradycardia at low blood pressure. Ang mata ay mamumula at may flushing o pale pink rash naman sa mukha. Ang glands (lymph nodes) sa leeg at groin ay kadalasang namamaga habang ang lagnat at iba pang sintomas ng dengue ay tumatagal sa dalawa hanggang apat na araw na sinusundan ng biglang pagbaba ng temperatura na may kasamang labis na pamamawis sa loob ng isang araw. Kasunod naman nito ang pagtaas ng temperatura na may kasamang rashes sa extremities at sa lahat ng parte sa katawan maliban sa mukha. Ang soles at palms ay maaaring magkulay pula at mamamaga.

[baguhin] Lunas

Dahil ang dengue ay galing sa lamok na may dalang virus na Aedes egypti, ito ay walang partikular na gamot o antibiotic. Ang paraan sa paggamot ng sakit na ito ay ang malunasan lamang ang mga sintomas. Ang aspirin at non-steroidal anti-inflammatory na mga gamot ay kailangang iwasan. Acetaminophen (Tylenol) at codeine ay maaring ibigay para sa sakit ng ulo at sakit sa kasukasuan at kalamnan.

Ang taong may dengue fever ay kailangang matulog gamit ang kulambo hanggang ang virus ay hindi na kakalat. Kailangan din na itapon ang mga bagay na may laman na tubig tulad ng tires, trash can, at flower pots. Kailangang magsuot ng mataas na pantulog o pantalon at mataas na manggas sa loob ng bahay at tuwing lalabas din. Pwede ring maglagay ng mga mosquito repellant sprays na may laman na DEET lalung-lalo na sa mga lugar na may mataas na antas ng sakit na dengue fever.

[baguhin] Sanggunian

[baguhin] Pagkilala

WikiFilipino footer.png Orihinal na nilalaman mula sa WikiFilipino sa bisa ng GNU Free Documentation License. Tingnan ang pagtanggi.