Chinese New Year

Mula sa Wikifilipino
Tumalon sa: paglilibot, paghahanap
Ang makulay at maingay na dragon dance.
Chinese New Year ay ang tradisyonal na pagdiriwang ng mga Tsino sa pagpasok ng bagong taon batay sa sinusundan nilang lunar calendar. Ang pagdiriwang ng nasabing bagong taon ay nagbubukas sa paglitaw ng bagong buwan (new moon) at nagtatapos labinlimang araw makalipas, sa paglabas ng full moon. Nagaganap ito sa kahit anong araw sa pagitan ng Enero 21 hanggang Pebrero 21. Ang ika-15 araw ng pagdiriwang ng bagong taon ay tinatawag na Lantern Festival – isang magarbo at makulay na selebrasyon na ginaganap sa gabi. Ang Chinese New Year ang itinuturing na pinakamahalagang pista sa mga Tsino, sa loob at labas ng Tsina, maging sa Pilipinas na may malaking populasyon ng Tsino at Tsinoy (Tsino-Pinoy).

Mga nilalaman

[baguhin] Kasaysayan

Ang pagdiriwang ng bagong taon ng mga Tsino ay nagbuhat sa kanilang matinding takot at pangamba. Batay sa alamat, nung sinaunang panahon ay may isang malaking halimaw na nagngangalang Nien o Nian (nangangahulugang “taon”) ang lumilitaw sa gabi ng pagtatapos ng taon, at sinasalakay ang mga mamamayan. Isang matandang lalaki ang naglakas-loob na harapin ang halimaw at kausapin ito. Sinabi ng matanda sa halimaw na sa halip na lusubin nito ang mga mamamayan ay ang mga naglalakihan at mapanganib na hayop na lamang ang kanyang salakayin at kainin. Ginawa nga ito ng halimaw, at ito'y lumisan kasama ang matanda na nang lumaon ay naging isang walang-kamatayang diyos.

Bago umalis ang matanda ay sinabihan niya ang mga mamamayan na sa tuwing magtatapos ang taon ay magsabit sila ng mga papel na kulay pula sa kanilang mga tahanan upang sakaling magbalik ang halimaw ay matakot ito sapagkat ito ang pinakakinakatakutan nitong kulay. Kasabay nito, ang mga tao ay nagsimula na ring gumawa ng ingay gaya ng pagpapatugtog ng kanilang mga kagamitan at paggamit ng paputok upang tanglawan ang madilim na gabi sa takot na ang halimaw ay biglang magbalik. Dahil napatunayan nilang mabisa ang ginawa nilang paraan ng pagpapaalis kay Nian ay naging taunang ritwal na sa kanila ang salubungin ang bagong taon ng maingay at maliwanag.

[baguhin] Pagdiriwang

Sa Pilipinas, ang Chinese New Year ay itinuturing din na isa sa mga pangunahing pista sa bansa, dala na rin ng matinding impluwensiya sa mga Filipino ng kulturang Tsino. Kung magbabalik-tanaw, bago pa man sakupin ng mga Kastila ang Pilipinas ay may maigiting na kalakalan na nagaganap sa pagitan ng mga Tsino at katutubong Filipino. Kasama na din sa kalakalan ang pagdadala ng kanilang tradisyon at kultura sa bansa na maluwat namang tinanggap ng mga katutubo. Marami sa mga ito ay nanatiling buhay hanggang sa kasalukuyan, kabilang na dito ang pagdiriwang ng kanilang bagong taon.

[baguhin] Petsa ng Bagong Taon

Ayon sa alamat, inanyayahan ni Buddha ang lahat ng mga hayop na dumalo sa kanyang pagdiriwang ng Bagong Taon ng mga Tsino. Sa lahat ng kaniyang inanyayahan, labindalawa lamang ang nagpaunlak. Dahil dito, ipinangalan niya sa 12 hayop ang 12 taon at ipinahayag na ang sinumang isilang sa taon ng partikular na hayop ay magtataglay ng ugali ng naturang na hayop.

  • 2008 - Pebrero 7 (Rat)
  • 2009 - Enero 26 (Ox)
  • 2010 - Pebrero 14 (Tiger)
  • 2011 - Pebrero 3 (Rabbit)
  • 2012 - Enero 23 (Dragon)
  • 2013 - Pebrero 10 (Snake)
  • 2014 - Enero 31 (Horse)
  • 2015 - Pebrero 19 (Sheep)
  • 2016 - Pebrero 8 (Monkey)
  • 2017 – Enero 28 (Rooster)
  • 2018 - Pebrero 16 (Dog)
  • 2019 - Pebrero 5 (Pig)

[baguhin] Tradisyon

Sa pagsalubong ng bagong taon, maraming paniniwala ang pinpairal at ritwal ang ginagawa ang mga Tsino. Marami din sa mga ito ang kinandili ng mga Filipino at ginawang bahagi rin ng kanilang tradisyon sa pagsalubong sa bagong taon. Nandito ang ilan sa mga kaugalian Tsino sa pagdiriwang:

  • Pagwawalis ng kapaligiran. Upang paghandaan ang nalalapit na bagong taon, tradisyon na sa mga Tsino ang maglinis ng kanilang tahanan. Ang bawat sulok at labas ng bahay ay matiyagang winawalis at nililinis. Isinasabit din sa kanilang mga pintuan at tarangkahan ang mga Spring Couplet – mga maiigsing tula ng pagbati sa sinaunang wikang Tsino – na nakasulat sa itim na tinta sa pula at pahabang papel.
  • Pag-aalay sa panginoon ng kusina. Kinikilala ng mga Tsino si Zaowang bilang Panginoon ng Kusina – ang siyang nakatuklas ng apoy. Ayon sa alamat, ang bawat tahanan ay may kani-kaniyang panginoon ng kusina na siyang nagsisilbing bantay ng pamilya. Tuwing sasapit ang ika-23 araw ng huling buwan, nililisan ni Zaowang ang tahanan ng pamilya upang tumungo sa langit at dito ay ibalita ang naging pag-uugali ng pamilyang kaniyang binabantayan sa Panginoon ng mga panginoon. Sa pagnanais ng pamilya na higit na mabiyayaan, bago lisanin ni Zaowang ang kanilang tahanan ay inaalayan nila ito ng matatamis na pagkain upang maging maganda rin ang ibalita ng nasabing panginoon sa langit. Upang paghandaan naman ang muling pagbabalik ni Zaowang ay nag-iimbak ng maraming pagkain sa kanilang tahanan ang mga Tsino.
  • Maagang paghahanda. Ang lahat kakailanganin para sa pagsalubong ng bagong taon ay isinasagawa na ng mga Tsino sa araw bago ang nasabing pista. Umaga pa lamang bago ang pagsalubong ay nagpapagupit na ng buhok at nagluluto na ng kanilang ihahanda ang mga Tsino. Iniiwasan kasi nila ang paggamit ng mga matutulis na kasangkapan sa mismong unang araw ng taon sa paniniwalang ito ay makakaputol sa suwerteng hatid ng bagong taon.
  • Sama-sama sa salu-salo. Kagaya ng mga Filipino, ugali rin ng mga pamilyang Tsino ang magsama-sama sa pagsalubong ng bagong taon. Sa gabi bago ang pista ay nagsasalu-salo sa isang kainan ang buong pamilya. Nagpapalitan din sila ng mga regalo na kadalasan ay mga pagkain. Sa hapag kainan ay nakahain ang matatamis at malalagkit na pagkain. Ang mga di nakadalo ay may mga nakalaan pa ring upuan sa hapag bilang pagpapakita na sila ay animo'y kasama din nila.
  • Paggamit ng kulay pula at paputok. Para sa mga Tsino, ang kulay pula ay nagbibigay ng suwerte. Kaya naman sa pagsalubong ng taon, nababalutan ng kulay pula ang kapaligiran. Ang kulay pula ay kulay ng apoy na siyang itinuturing nilang sandata laban sa masasamang elemento, gaya na lamang ng maalamat na si Nian. Ang paggamit ng mga paputok o firecrackers ay isa sa mga impluwensiya ng Tsino sa buong daigdig. Sinisindihan nila ang paputok upang itaboy ang malas sa papasok na taon

[baguhin] Sagisag

Maraming mahahalagang simbolo ang ginagamit ng mga Tsino lalo na sa pagsalubong ng taon. Nandito ang ilan sa pinakapangkaraniwang makikita.

  • Hong bao. Kilala sa tawag na hong bao sa Mandarin o lai-see, ang mga pulang sobre puno ng salapi ay pinamamahagi sa mga kabataan at mga taong wala pang hanapbuhay. Ang kulay pula ay nangangahulugan
  • Dragon. Isa sa pinakamahalagang simbolo para sa mga Tsino ay ang dragon. Kaiba ang dragon na ito na kinakatakutan sa Kanluraning mga alamat at kuwento. Para sa mga Tsino, ito ay mahiwaga at nagtataglay ng mga di pangkaraniwang kakayahan gaya ng paglipad sa himpapawid, paglangoy sa karagatan at paglakad sa kalupaan. Ang anyo nito ay may kahalintulad sa ibang mga hayop, gaya ng sungay nito na animo sa usa, kaliskis na parang sa isda, at mga paa na tila sa tigre. Sa tuwing sasapit ang bagong taon, isang dragon dance ang ginagawa sa mga kalsada. Isang replika ng nasabing dragon ang ginagawa at nilalagyan ng maninipis na poste na siyang hinahawakan ng mga taong magsasayaw nito.
  • Chinese Lunar Calendar. Ito ay ang sinusundang kalendaryo ng mga Tsino sa pagbibilang ng taon. Di katulad ng Gregorian calendar na ginagamit ng mga kanluraning bansa na batay sa pagsikat ng araw, ang Chinese calendar ay sa buwan naman nagbabase. Makikita sa kalendaryong ito ang mga araw na ginagamit sa isang Gregorian calendar (na nasa numerong Arabic) at ang petsa sa Tsino.
  • Fook. Itinuturing na pinakamasuwerteng salita, ang fook ay salitang Tsino na nangangahulugang "suwerte" at "kasaganaan." Isinusulat ito gamit ang pinsel at itim na tinta sa hugis brilyante na pulang papel, at isinsabit sa mga tahanan at tindahan sa paniniwalang inaanyayahan nito ang suwerte.


[baguhin] Sanggunian


[baguhin] Pagkilala

Wikifilipino.png Orihinal na nilalaman mula sa WikiFilipino sa bisa ng GNU Free Documentation License. Tingnan ang pagtanggi.