Bungo

Mula sa Wikifilipino
Tumalon sa: paglilibot, paghahanap

Skull o bungo ang tawag sa buto ng ulo ng tao at ibang mga hayop. Ito ay nagbibigay suporta sa istruktura ng mukha at nagpoprotekta sa utak. Ang bungo ay binubuo ng dalawang bahagi: ang cranium at ang mandible. Ang mga hayop na may bungo ay tinatawag na craniates.

Tungkulin ng bungo ang pagbibigay proteksiyon sa utak; pag-aayos ng layo sa pagitan ng mata upang magkaroon ng stereoscopic vision; at ang pag-aayos ng posisyon ng taynga upang maging mapanuri gamit ang auditory cues ng utak sa pagtitiyak ng tamang direksiyon at layo ng tunog. Sa ibang hayop, ang bungo ay may defensive function tulad ng frontal bone kung saan nakakabit ang sungay.

[baguhin] Bungo ng tao

Sa mga tao, ang bungo ng taong may sapat na gulang ay kadalasang binubuo ng 22 buto. Maliban sa mandible, ang lahat ng buto sa ulo ay mahigpit na pinagdidikit at tinatawag itong suture. May walong buto na bumubuo ng neurocranium o braincase na nagpoprotekta sa utak. Kalakip sa walong butong ito ay isang frontal, dalawang parietals, isang occipital bone, isang sphenoid, dalawang temporal at isang ethmoid. May labing-apat na buto namang bumubuo ng splanchnocranium, mga butong nagbibigay suporta sa mukha; ang mga temporal bones ang nagbibigay proteksiyon sa anim na ear ossicle ng gitnang taynga o middle ear; at ang hyoid bone naman ang nagbibigay suporta sa dila. Sa kabuuan, ang bungo ang tagaprotekta ng utak.

Ang bungo ay may sinus cavities, mga cavities na pinaliligiran ng respiratory epithelium kung saan may mga tubong pinagdadaanan ng hangin. Walang tiyak na tungkulin ang sinus cavity magpasahanggang ngayon. Maaaring nakatutulong ito na bawasan ang bigat ng ulo, o di kaya'y mapaayos ang boses ng isang tao. Sa ibang mga hayop tulad ng elepante, ang sinus cavity ay mahaba. Sa ganitong klaseng hayop, malaking bungo ang kinakailangan upang mabuo ang pinagdudugtungan ng laman sa leeg at ng trunk nito.

Ang meninges ay ang koleksiyon ng lamad o membrane na nakapaligid sa central nervous system. Ito ay may tatlong membrane na tinatawag na dura mater, arachnoid mater at pia mater. Sa mga tao, ang posisyon ng bungo ay tinatawag na Frankfurt plane kung saan ang ibabang bahagi ng margin ng orbit at itaas na border na ear canal ay nakahilera sa horizontal plane. Ito ang posisyon kung saan nakatayo at nakaharap ang tao o hayop.

[baguhin] Sanggunian

  • White, T.D. 1991. Human osteology. Academic Press, Inc. San Diego, CA.

[baguhin] Pagkilala

WikiFilipino footer.png Orihinal na nilalaman mula sa WikiFilipino sa bisa ng GNU Free Documentation License. Tingnan ang pagtanggi.