Abaka

Mula sa Wikifilipino
Tumalon sa: paglilibot, paghahanap
{{#if:secure| {{#if:| {{#if:Musa textilis| {{#if:| {{#if:| {{#if:| {{#if:| {{#if:| {{#if:| {{#if:| {{#if:| {{#if:| {{#if:| {{#if:| {{#if:| {{#if:| {{#if:| {{#if:|
Abaka{{#if: |
Fossil range: {{{fossil_range}}}}}
Talaksan:Musa textilis - Manila Hemp - desc-flower.jpg
}} {{#if:|[[image:{{{image2}}}|200px|]]
}}
Conservation status

{{#if:secure

{{#switch:secure se|SECURE|Secure|secure=Secure dom|DOMESTICATED|Domesticated|domesticated=Domesticated {{#ifeq: | | | }} dd=Data deficient ne=Not evaluated lr=Talaksan:Status iucn2.3 blank.png
Lower risk {{#ifeq: | | | }}
lc=200px
Least Concern {{#ifeq: | | | }}
lr/lc|LR/LC=200px
Least concern {{#ifeq: | | | }}
nt=200px
Near Threatened {{#ifeq: | | | }}
lr/nt=200px
Near Threatened {{#ifeq: | | | }}
lr/cd=200px
Conservation Dependent
cd=200px
Conservation Dependent
vu=200px
Vulnerable {{#ifeq: | | | }}
en=200px
Endangered {{#ifeq: | | | }}
cr=200px
Critically endangered {{#ifeq: | | | }}
pe=200px
Critically endangered, possibly extinct {{#ifeq: | | | }}
pew=200px
Critically endangered, possibly extinct in the wild {{#ifeq: | | | }}
ew=200px
Extinct in the wild {{#ifeq: | | | }}
ex=200px
Extinct {{#if:| ({{{extinct}}}) }} {{#ifeq: | | | }}
GX=200px
Presumed Extinct {{#if:| ({{{extinct}}}) }}
GH=200px
Possibly Extinct
G1=200px
Critically Imperiled
G2=200px
Imperiled
G3=200px
Vulnerable
G4=200px
Apparently Secure
G5=200px
Secure
GU=200px
Unrankable
Delisted=200px
Delisted
CITES_A1=Appendix I
Threatened with extinction
CITES_A2=Appendix II CITES_A3=Appendix III LE=200px
Endangered
LT=200px
Threatened
Fossil|fossil=Extinct (fossil) pre=Prehistoric Text|TEXT=See text secure

}} {{#if:

(See text) {{#switch: iucn2.3=(IUCN) iucn3.1=(IUCN) EPBC=(EPBC Act) TNC=(TNC) ESA=(ESA) ({{{status_system}}})}}

}} }} {{#if:|}} }} }}

{{#if:|Virus classification|Scientific classification}}
{{#if:| {{#if:| {{#if:| {{#if:| {{#if:Plantae| {{#if:| {{#if:| {{#if:| {{#if:| {{#if:Magnoliophyta| {{#if:| {{#if:| {{#if:| {{#if:| {{#if:| {{#if:| {{#if:| {{#if:| {{#if:Liliopsida| {{#if:| {{#if:| {{#if:| {{#if:| {{#if:| {{#if:Zingiberales| {{#if:| {{#if:| {{#if:| {{#if:| {{#if:| {{#if:| {{#if:| {{#if:| {{#if:Musaceae| {{#if:| {{#if:| {{#if:| {{#if:| {{#if:| {{#if:Musa| {{#if:| {{#if:| {{#if:| {{#if:| {{#if:| {{#if:| {{#if:| {{#if:M. textilis| {{#if:| {{#if:|
Group: {{#switch:{{{virus_group}}} i=Group I (dsDNA) ii=Group II (ssDNA) iii=Group III (dsRNA) iv=Group IV ((+)ssRNA) v=Group V ((-)ssRNA) vi=Group VI (ssRNA-RT) vii=Group VII (dsDNA-RT) {{{virus_group}}}

}}}}

Domain: {{{domain}}}
}}
(unranked) {{{unranked_regnum}}}
}}
Superkingdom: {{{superregnum}}}
}}
Kingdom: Plantae
}}
Subkingdom: {{{subregnum}}}
}}
(unranked) {{{unranked_phylum}}}
}}
Superdivision: {{{superdivisio}}}
}}
Superphylum: {{{superphylum}}}
}}
Division: Magnoliophyta
}}
Phylum: {{{phylum}}}
}}
Subdivision: {{{subdivisio}}}
}}
Subphylum: {{{subphylum}}}
}}
Infraphylum: {{{infraphylum}}}
}}
Microphylum: {{{microphylum}}}
}}
Nanophylum: {{{nanophylum}}}
}}
(unranked) {{{unranked_classis}}}
}}
Superclass: {{{superclassis}}}
}}
Class: Liliopsida
}}
Subclass: {{{subclassis}}}
}}
Infraclass: {{{infraclassis}}}
}}
(unranked) {{{unranked_ordo}}}
}}
Magnorder: {{{magnordo}}}
}}
Superorder: {{{superordo}}}
}}
Order: Zingiberales
}}
Suborder: {{{subordo}}}
}}
Infraorder: {{{infraordo}}}
}}
Parvorder: {{{parvordo}}}
}}
Division: {{{zoodivisio}}}
}}
Section: {{{zoosectio}}}
}}
Subsection: {{{zoosubsectio}}}
}}
(unranked) {{{unranked_familia}}}
}}
Superfamily: {{{superfamilia}}}
}}
Family: Musaceae
}}
Subfamily: {{{subfamilia}}}
}}
Supertribe: {{{supertribus}}}
}}
Tribe: {{{tribus}}}
}}
Subtribe: {{{subtribus}}}
}}
Alliance: {{{alliance}}}
}}
Genus: Musa
}}
Genus: {{{genus2}}}
}}
Subgenus: {{{subgenus}}}
}}
Section: {{{sectio}}}
}}
Series: {{{series}}}
}}
Species group: {{{species_group}}}
}}
Species subgroup: {{{species_subgroup}}}
}}
Species complex: {{{species_complex}}}
}}
Species: M. textilis
}}
Subspecies: {{{subspecies}}}
}}
Variety: {{{variety}}}
}}
[[{{{diversity_link}}}|Diversity]] {{#ifeq: | | | }}
}}
Binomial name
Musa textilis
Née}}
Trinomial name
{{{trinomial}}}
}}
Type genus
{{{type_genus}}}
}}
Type species
{{{type_species}}}
}}

{{#if:|

Type strain
{{{type_strain}}}}}
[[image:{{{range_map}}}|200px|]]
}}
{{{binomial2}}}
}}
{{{trinomial2}}}
}}
[[image:{{{range_map2}}}|200px|]]
}}
{{{binomial3}}}
}}
{{{trinomial3}}}
}}
[[image:{{{range_map3}}}|200px|]]
}}
{{{binomial4}}}
}}
{{{trinomial4}}}
}}
[[image:{{{range_map4}}}|200px|]]
}}
{{{subdivision_ranks}}}
}}
Synonyms
}}


Ang abaka (Musa textilis) ay isang specie ng halamang saging na mula sa Pilipinas, at tumutubo din sa Borneo at Sumatra. Isang pangunahing kahalagan pang-ekonomiya ang halaman dahil sa pag-ani ng pibro nito, tinatawag din na abaka, na kinukuha mula sa isang malaki, talinghaba (oblong) na mga dahon at tangkay. Sa karaniwan, tumutubo ang halaman na may taas na mga 20 talampakan (6 na metro). Ginagamit ang pibro sa paggawa ng mga sinulid at lubid.

Mga nilalaman

[baguhin] Komposisyon

Tumutubo ang mga dahon mula sa puno ng halaman, at bumubuo ng pantakip sa puno ang dulo ng mga dahon. Naglalaman ng mga pibro ang mga pantakip na ito. Nasa haba na mula 5 hanggang 11.5 talampakan (1.5 hanggang 3.5 metro) ang mga malalaking bahagi ng pibro. Binubuo sila ng mga mga materyales ng halaman ang cellulose, lignin, at pectin. Tinatawag itong Manila hemp sa wikang Ingles at pagkatapos maihawalay ang pibro, binebenta ito sa ilalim ng pangalang Manila. Kinuha ang pangalan nito sa Ingles mula sa kapital ng Pilipinas, ang Maynila.

[baguhin] Pag-aani

Inaani ang abaka sa mga bukid bawat tatlo hanggang walong buwan. Pinuputol ang mga magulang na mga halaman, ngunit hinahayaan ang ugat sa lupa. Tumutubo ang mga bagong halaman mula sa mga lumang ugat. Inaalis ang mga pantakip ng dahon sa anyong manipis at mahaba. Kinakayod ang sapal na iniwan ang mga pibrong tali, na pinipilipit upang maging lubid. Matibay, lumulutang sa tubig, at may likas na panlaban sa tubig, araw at hangin ang mga pibro ng abaka. Ginagawa din ang abaka bilang papel, partikular ang Papel de Manila.

[baguhin] Kawing panlabas

[baguhin] Pagkilala

May kamalian sa paglikha ng kagyat (''thumbnail''): Hindi nasagip ang kagyat sa kapupuntahan
Hinango sa Wikipedia ang nilalaman ng pahinang ito na nagmula sa Abaka (halaman). Ang talaan ng mga may-akda ay makikita sa pahina-kasaysayan. Kahalintulad ng Wikipedia, binibigyang-pahintulot ng WikiFilipino ang muling paggamit at pakikinabang sa mga nilalaman nito sa ilalim ng GNU Free Documentation License. Basahin ang kumpletong pagtatanggi/pagtatatwa.